|
1 | | -Capitulum . xiiii. qunot st diuidint potem cie ain quibus potentiis habet esse vͥtutes Ost quam auxiliante deo complemiius primam partem huius libri in quo agitur de regimine sui ostendentes inquo reges et principes suam felicitatem ponere debecnt quia non decet eos felicitatem uel finem suum ponere iudiuicus nec inciuili potencia nec inaliquibus talibus. Secundum omnibus talibus ut supra organis ad felicitatem ssuam autem felicitatem ponere debent in actu prudentie prout talis actus est imperatus acaritate. Nam tunt reges habent felicitatem suo statui debitam et condignam quando insti gance dei dilconne: secundum prudentiua regnatiuam gentem sibi commissam secum dum legem et rationem sc̃em et iuste regunt: printipaliter igitur regum felicitas ponenda est imp̃o deo et ex cognitione et dilconne eius suum studium et suam licam ad hoc ordinare debent unt cognoscentes et diligentes deum tanquam ueriminiscri eius. secundum ordinem rationis dirigant populum sibi cominissum. Hiis ergo ita peractis et ostenso in quo reges ponere debeant sumu finem secundum ordinem prius pretaxatum restat ostendere quibus uirtutibus teges pollere debeant uiitutes autem sunt quidam ornatus et quedam per fcinones anime Oportet igitur prius osten derequot sunt potencie anime et inquibus potenciis habent esse bututes i Cononr autem manifestabitur quomodo potentie et uͥtutes sunt distinguende Post ea uero ostendemus quot sunt mino huius uirtutes. Demum autem dedarabitur singulariter que sit binaquem illarum turtutum et quomodo decet reges et principes tales bintutes habere et que illarum sint principeͣs et quesarie. Potencie autem ammetur distingui possuntus quia queuedam sunt naturales quedam cognitine sensitiue. quedam appetitiue quedam intllciue. Naturales potencie sunt ille inquibus cotiicanius ꝯuegetabilibus et plantis: ut potentia nutritiua. augmentaciua generatiua et talia etiam que ipsis arboribus competunt potencie uero cognitiue sensitiue sunt. uisus. tactus. gustus. tsAppetitiue ueto distinͣ. nam quidam appetitus est inhomine inquoͣ comnuimicat cunbrutis. ut appetitus sequens intellectum. quod uero in quo comniuuicat cum eis ut appetitus sequens sensum Appetitus autem sequens sensum potest nominari sensualitas sequens intellectum nominetur boluntas secundum quem modum loquendi bruta habent sensualitatem et appetitum sensitiuum. Secundum non habent: boluntatem . i. appetitum intellectiuum uir ͣ. tutes igitur dequibus loqui intendimus que sunt qui . ndam hincus laudabiles uel erunt inpotentiis naturalibus nel in ipsis sensibus nlis in appetitu sensitiuo uel in appetitu intlłteriuo uel in ipso intellectu. uel in omnibus hus uel in aliquibus horum. In potentiis autem naturalibus esse non possunt c tri patet. primo quia ex naturalibus nec laudamur nec uituperamut uullus enim dicitur bonus homo eoquod habeat bonam digestiuam uel bonam augmentatiuam Setinido nntalibus non habentesse huius uirtutes scilicet quia uuirtus est aliquid secundum rationem ut probarihabet secundo ethicorum. potencie autem naturales secundum quod huius tioni non obediuntur nam siue quis tiotinetur siue uelit non propter hoc perse loquendopotencie naturales uariantur in actibus suis sed semper secundum modum sibi potentiae suas actiones efficiunt. Tertio nitalibus potenciis non sunt habitus et uirtutes quia habitus ad determinandum potencias lit bene. uel male agant uel perhabitus litiosus determinetur potentia ad agendum malesper uintuosos ad agendum bene Cum ergo natura sit deter minata aduinum et potentiae naturales fficienter determinentur ad agendum ex natura sua secundum eas non sumus biconsi. nec uirtuosiut hic de uitio et uirtute loquimur quare ineis huius uirtutes esse non possunt. His ergo tribus rationibus per quas probatum est uirtutes non esse inipotentiis naturalibus probaripont eas non esse inpotencia senͣ sin inpotentis senˡ. Nam situt non laudamur nec iutuperamur expotentus naturalibus prsic nec laudamur nec uitupetamur ex sem. nam sicut nullus lauda tanquam bonus homo eo quod bene digerit uel bene crescit si non laudatur eo quod acute ludet: nel sibitiliter audit nisi forte hoc esset petactuns ut si aliquis ex superflua comestione uel ex nimia potatione inturrisset obtalina oculorim ne bene uideret uel debilitatem stomachi ne bene digereret uituperaretur ille non quia male digerit uel quia non clare ludet. quia clare idere et bene digerere per se loquendo uero est in potestate honinis. Secundum increpetur ex nimio potu uel ex superftuo cibo nam erat in potestate sua ut posset liti potu et tibo moderate. Secundo in sensibus non est ponenda uirtus moralis. quia sicut potencie naturales non obediuntronniͭ quia secundum regulam rationis magis uel minus digeritur sic nec sensus obediunt rationi non enim est in potestate hominis lidere darius uel mims dlare quare si uirtus moralis est aliquid secundum rationem. hin uirtus insensibus poni non debet. Sertiotalibus non est moralis uͥtus quia sicut potentie naturales sufficientur determinantur ad actiones suas per suam natumi sic ⁊ster. nam sicut ignis tantum calefacit quantum potest calefacem propter quod quia determinatus mactione sua nec laudatur uet utupetatur. nec est in eo uirtus moralis. sic quia potentia digestiua tantum digerit quantum potest iuderesineis uirtus moralis esse non potest nam per uirtutem moralem determinatur potentia. ad agendum h̾aunt sufficienter determinantur ad actiones proprias pet natiuam non igitur indigent uirtute morali siergo nec inpotencuis naturalibus net in sensibus est uirtus moralis cum prima potencias naturales et sensus non sit insi intellectus. et appetitus intellectiuus et sensitiuus oportet intalibus esse uirtutes morales . |
| 1 | +Capitulum . xiiii. qunot st diuidint potem cie ain quibus potentiis habet esse vͥtutes Ost quam auxiliante deo complemiius primam partem huius libri in quo agitur de regimine sui ostendentes inquo reges et principes suam felicitatem ponere debecnt quia non decet eos felicitatem uel finem suum ponere iudiuicus nec inciuili potencia nec |
| 2 | + inaliquibus talibus. Secundum omnibus |
| 3 | + talibus ut supra organis ad felicitatem ssuam autem |
| 4 | + felicitatem ponere debent in actu prudentie prout talis actus est imperatus |
| 5 | + acaritate. Nam tunt reges habent felicitatem suo statui debitam et condignam quando |
| 6 | + insti gance dei dilconne: secundum prudentiua regnatiuam gentem sibi commissam secum dum legem et rationem sc̃em et iuste |
| 7 | + regunt: printipaliter igitur regum felicitas |
| 8 | + ponenda est imp̃o deo et ex cognitione et dilconne |
| 9 | + eius suum studium et suam licam ad hoc ordinare debent unt cognoscentes et |
| 10 | + diligentes deum tanquam ueriminiscri eius. secundum ordinem rationis dirigant populum sibi cominissum. Hiis ergo ita peractis et ostenso in quo reges ponere |
| 11 | + debeant sumu finem secundum ordinem prius pretaxatum restat ostendere |
| 12 | + quibus uirtutibus teges pollere debeant |
| 13 | + uiitutes autem sunt quidam ornatus et quedam per fcinones anime Oportet igitur prius |
| 14 | + osten derequot sunt potencie anime et |
| 15 | + inquibus potenciis habent esse bututes i Cononr |
| 16 | + autem manifestabitur quomodo potentie et uͥtutes sunt distinguende Post ea uero ostendemus quot sunt mino huius uirtutes. Demum autem dedarabitur singulariter que sit binaquem illarum |
| 17 | + turtutum et quomodo decet reges et principes tales bintutes |
| 18 | + habere et que illarum sint principeͣs et quesarie. |
| 19 | + Potencie autem ammetur distingui possuntus quia queuedam |
| 20 | + sunt naturales quedam cognitine sensitiue. |
| 21 | + quedam appetitiue quedam intllciue. Naturales potencie sunt ille inquibus cotiicanius |
| 22 | + ꝯuegetabilibus et plantis: ut potentia |
| 23 | + nutritiua. augmentaciua generatiua et talia |
| 24 | + etiam que ipsis arboribus competunt potencie uero cognitiue sensitiue sunt. uisus. tactus. |
| 25 | + gustus. tsAppetitiue ueto distinͣ. nam quidam |
| 26 | + appetitus est inhomine inquoͣ comnuimicat |
| 27 | + cunbrutis. ut appetitus sequens intellectum. |
| 28 | + quod uero in quo comniuuicat cum eis ut |
| 29 | + appetitus sequens sensum Appetitus autem sequens |
| 30 | + sensum potest nominari sensualitas sequens |
| 31 | + intellectum nominetur boluntas secundum quem modum loquendi bruta habent |
| 32 | + sensualitatem et appetitum sensitiuum. |
| 33 | + Secundum non habent: boluntatem . i. appetitum intellectiuum |
| 34 | + uir ͣ. tutes igitur dequibus loqui intendimus |
| 35 | + que sunt qui . ndam hincus laudabiles uel erunt |
| 36 | + inpotentiis naturalibus nel in ipsis sensibus nlis in |
| 37 | + appetitu sensitiuo uel in appetitu intlłteriuo |
| 38 | + uel in ipso intellectu. uel in omnibus hus uel |
| 39 | + in aliquibus horum. In potentiis autem |
| 40 | + naturalibus esse non possunt c tri patet. |
| 41 | + primo quia ex naturalibus nec laudamur nec uituperamut uullus enim dicitur bonus homo |
| 42 | + eoquod habeat bonam digestiuam uel bonam augmentatiuam Setinido nntalibus non |
| 43 | + habentesse huius uirtutes scilicet quia uuirtus |
| 44 | + est aliquid secundum rationem ut probarihabet secundo |
| 45 | + ethicorum. potencie autem naturales secundum quod huius tioni non obediuntur nam siue |
| 46 | + quis tiotinetur siue uelit non propter hoc |
| 47 | + perse loquendopotencie naturales uariantur in |
| 48 | + actibus suis sed semper secundum modum sibi |
| 49 | + potentiae suas actiones efficiunt. Tertio nitalibus |
| 50 | + potenciis non sunt habitus et uirtutes quia |
| 51 | + habitus ad determinandum potencias lit bene. uel |
| 52 | + male agant uel perhabitus litiosus |
| 53 | + determinetur potentia ad agendum malesper uintuosos ad agendum bene Cum ergo natura sit |
| 54 | + deter minata aduinum et potentiae naturales |
| 55 | + fficienter determinentur ad agendum ex natura sua secundum eas non sumus biconsi. nec |
| 56 | + uirtuosiut hic de uitio et uirtute loquimur |
| 57 | + quare ineis huius uirtutes esse non possunt. |
| 58 | + His ergo tribus rationibus per quas probatum est |
| 59 | + uirtutes non esse inipotentiis naturalibus |
| 60 | + probaripont eas non esse inpotencia senͣ sin |
| 61 | + inpotentis senˡ. Nam situt non laudamur nec iutuperamur expotentus naturalibus prsic nec laudamur nec uitupetamur ex sem. |
| 62 | + nam sicut nullus lauda tanquam bonus homo eo quod bene digerit uel bene |
| 63 | + crescit si non laudatur eo quod acute ludet: |
| 64 | + nel sibitiliter audit nisi forte hoc esset |
| 65 | + petactuns ut si aliquis ex superflua comestione |
| 66 | + uel ex nimia potatione inturrisset |
| 67 | + obtalina oculorim ne bene uideret uel |
| 68 | + debilitatem stomachi ne bene digereret |
| 69 | + uituperaretur ille non quia male digerit uel quia non |
| 70 | + clare ludet. quia clare idere et bene digerere |
| 71 | + per se loquendo uero est in potestate |
| 72 | + honinis. Secundum increpetur ex nimio potu uel ex |
| 73 | + superftuo cibo nam erat in potestate sua ut |
| 74 | + posset liti potu et tibo moderate. Secundo in sensibus non est ponenda uirtus moralis. |
| 75 | + quia sicut potencie naturales non |
| 76 | + obediuntronniͭ quia secundum regulam rationis magis uel minus digeritur sic nec |
| 77 | + sensus obediunt rationi non enim est in |
| 78 | + potestate hominis lidere darius uel mims dlare quare si uirtus moralis est aliquid |
| 79 | + secundum rationem. hin uirtus insensibus poni non |
| 80 | + debet. Sertiotalibus non est moralis uͥtus quia sicut potentie naturales |
| 81 | + sufficientur determinantur ad actiones suas per |
| 82 | + suam natumi sic ⁊ster. nam sicut ignis |
| 83 | + tantum calefacit quantum potest calefacem |
| 84 | + propter quod quia determinatus mactione sua nec |
| 85 | + laudatur uet utupetatur. nec est in eo |
| 86 | + uirtus moralis. sic quia potentia digestiua |
| 87 | + tantum digerit quantum potest iuderesineis uirtus |
| 88 | + moralis esse non potest nam per uirtutem |
| 89 | + moralem determinatur potentia. ad |
| 90 | + agendum h̾aunt sufficienter determinantur ad |
| 91 | + actiones proprias pet natiuam non igitur |
| 92 | + indigent uirtute morali siergo nec inpotencuis |
| 93 | + naturalibus net in sensibus est uirtus |
| 94 | + moralis cum prima potencias naturales et |
| 95 | + sensus non sit insi intellectus. et appetitus |
| 96 | + intellectiuus et sensitiuus oportet intalibus esse uirtutes morales . |
0 commit comments