finish pj 4.2

Author: jhintr

content/atthakatha/paramatthajotika/402.md

@@ -23,35 +23,43 @@ Tambakipillikapuṭena āsāditadivase pana thero ākāsenāgantvā puna pathavi
 
 #### 779
 
-Tattha **Satto** ti laggo, **guhāyan** ti kāye, kāyo hi rāgādīnaṃ vāḷānaṃ vasanokāsato “guhā” ti vuccati. **bahunābhichanno** ti bahunā rāgādikilesajālena abhicchanno, etena ajjhattabandhanaṃ vuttaṃ. **Tiṭṭhan** ti rāgādivasena tiṭṭhanto, **naro** ti satto, **mohanasmiṃ pagāḷho** ti mohanaṃ vuccati kāmaguṇā, ettha hi devamanussā muyhanti, tesu ajjhogāḷho hutvā, etena bahiddhābandhanaṃ vuttaṃ. **Dūre vivekā hi tathāvidho so** ti so tathārūpo naro tividhā pi kāyavivekādikā vivekā dūre anāsanne. Kiṃkāraṇā? **Kāmā hi loke na hi suppahāyā**, yasmā loke kāmā suppahāyā na hontī ti vuttaṃ hoti.
+Tattha **Satto** ti laggo. **Guhāyan** ti kāye. Kāyo hi rāgādīnaṃ vāḷānaṃ vasanokāsato “guhā” ti vuccati. **Bahunābhichanno** ti bahunā rāgādi-kilesa-jālena abhicchanno, etena ajjhattabandhanaṃ vuttaṃ. **Tiṭṭhan** ti rāgādivasena tiṭṭhanto. **Naro** ti satto. **Mohanasmiṃ pagāḷho** ti mohanaṃ vuccati kāmaguṇā, ettha hi devamanussā muyhanti, tesu ajjhogāḷho hutvā, etena bahiddhābandhanaṃ vuttaṃ. **Dūre vivekā hi tathāvidho so** ti so tathārūpo naro tividhā pi kāyavivekādikā vivekā dūre anāsanne. Kiṃkāraṇā? **Kāmā hi loke na hi suppahāyā**, yasmā loke kāmā suppahāyā na hontī ti vuttaṃ hoti.
 
 #### 780
 
-Evaṃ paṭhamagāthāya “dūre vivekā tathāvidho” ti sādhetvā puna tathāvidhānaṃ sattānaṃ dhammataṃ āvikaronto “icchānidānā” ti gātham āha. Tattha **Icchānidānā** ti taṇhāhetukā, **bhavasātabaddhā** ti sukhavedanādimhi bhavasāte baddhā. **Te duppamuñcā** ti te bhavasātavatthubhūtā dhammā, te vā tattha baddhā icchānidānā sattā duppamocayā, **na hi aññamokkhā** ti aññena ca mocetuṃ na sakkonti. Kāraṇavacanaṃ vā etaṃ, te sattā duppamuñcā, kasmā? yasmā aññena mocetabbā na honti, yadi pana muñceyyuṃ, sakena thāmena muñceyyun ti ayam assa attho. **Pacchā pure vā pi apekkhamānā** ti anāgate atīte vā kāme apekkhamānā. **Ime va kāme purime va jappan** ti ime vā paccuppanne kāme purime vā duvidhe pi atītānāgate balavataṇhāya patthayamānā. Imesañ ca dvinnaṃ padānaṃ “te duppamuñcā na hi aññamokkhā” ti iminā saha sambandho veditabbo, itarathā “apekkhamānā jappaṃ kiṃ karonti kiṃ vā katā” ti na paññāyeyyuṃ.
+Evaṃ paṭhamagāthāya “dūre vivekā tathāvidho” ti sādhetvā puna tathāvidhānaṃ sattānaṃ dhammataṃ āvikaronto “icchānidānā” ti gātham āha.
+
+Tattha **Icchānidānā** ti taṇhāhetukā. **Bhavasātabaddhā** ti sukhavedanādimhi bhavasāte baddhā. **Te duppamuñcā** ti te bhavasāta-vatthu-bhūtā dhammā, te vā tattha baddhā icchānidānā sattā duppamocayā. **Na hi aññamokkhā** ti aññena ca mocetuṃ na sakkonti. Kāraṇavacanaṃ vā etaṃ, te sattā duppamuñcā, kasmā? yasmā aññena mocetabbā na honti, yadi pana muñceyyuṃ, sakena thāmena muñceyyun ti ayam assa attho.
+
+**Pacchā pure vā pi apekkhamānā** ti anāgate atīte vā kāme apekkhamānā. **Ime va kāme purime va jappan** ti ime vā paccuppanne kāme purime vā duvidhe pi atītānāgate balavataṇhāya patthayamānā. Imesañ ca dvinnaṃ padānaṃ “te duppamuñcā na hi aññamokkhā” ti iminā saha sambandho veditabbo, itarathā “apekkhamānā jappaṃ kiṃ karonti kiṃ vā katā” ti na paññāyeyyuṃ.
 
 #### 781
 
-Evaṃ paṭhamagāthāya “dūre vivekā tathāvidho” ti sādhetvā dutiyagāthāya ca tathāvidhānaṃ sattānaṃ dhammataṃ āvikatvā idāni nesaṃ pāpakammakaraṇaṃ āvikaronto “kāmesu giddhā” ti gātham āha. Tass’attho **Te** sattā **kāmesu** paribhogataṇhāya **giddhā** pariyesanādim anuyuttattā **pasutā** sammoham āpannattā **pamūḷhā** avagamanatāya maccharitāya buddhādīnaṃ vacanaṃ anādiyanatāya ca **avadāniyā**, kāyavisamādimhi **visame niviṭṭhā** antakāle maraṇa**dukkhūpanītā** **“kiṃsū bhavissāma ito cutāse”** ti **paridevayantī** ti.
+Evaṃ paṭhamagāthāya “dūre vivekā tathāvidho” ti sādhetvā dutiyagāthāya ca tathāvidhānaṃ sattānaṃ dhammataṃ āvikatvā idāni nesaṃ pāpakammakaraṇaṃ āvikaronto “kāmesu giddhā” ti gātham āha.
+
+Tass’attho **Te** sattā **kāmesu** paribhogataṇhāya **giddhā**, pariyesanādim anuyuttattā **pasutā**, sammoham āpannattā **pamūḷhā**, avagamanatāya maccharitāya buddhādīnaṃ vacanaṃ anādiyanatāya ca **avadāniyā**, kāyavisamādimhi **visame niviṭṭhā**, antakāle maraṇa**dukkhūpanītā “kiṃsū bhavissāma ito cutāse”** ti **paridevayantī** ti.
 
 #### 782
 
 Yasmā etad eva, “Tasmā hi sikkhetha…pe… āhu dhīrā” ti. Tattha **sikkhethā** ti tisso sikkhā āpajjeyya, **idh’evā** ti imasmiṃ yeva sāsane. Sesam uttānam eva.
 
 #### 783
 
-Idāni ye tathā na karonti, tesaṃ byasanappattiṃ dassento “passāmī” ti gātham āha. Tattha **passāmī** ti maṃsacakkhuādīhi pekkhāmi, **loke** ti apāyādimhi, **pariphandamānan** ti ito c’ito ca phandamānaṃ. **Pajaṃ iman** ti imaṃ sattakāyaṃ, **taṇhagatan** ti taṇhāya gataṃ abhibhūtaṃ, nipātitan ti adhippāyo, **bhavesū** ti kāmabhavādīsu. **Hīnā narā** ti hīnakammantā narā, **maccumukhe lapantī** ti antakāle sampatte maraṇamukhe paridevanti. **Avītataṇhāse** ti avigatataṇhā, **bhavābhavesū** ti kāmabhavādīsu, atha vā bhavābhavesū ti bhava-bhavesu, punappunabhavesū ti vuttaṃ hoti.
+Idāni ye tathā na karonti, tesaṃ byasanappattiṃ dassento “passāmī” ti gātham āha. Tattha **passāmī** ti maṃsacakkhuādīhi pekkhāmi. **Loke** ti apāyādimhi. **Pariphandamānan** ti ito c’ito ca phandamānaṃ. **Pajaṃ iman** ti imaṃ sattakāyaṃ. **Taṇhagatan** ti taṇhāya gataṃ, abhibhūtaṃ nipātitan ti adhippāyo. **Bhavesū** ti kāmabhavādīsu. **Hīnā narā** ti hīnakammantā narā. **Maccumukhe lapantī** ti antakāle sampatte maraṇamukhe paridevanti. **Avītataṇhāse** ti avigatataṇhā. **Bhavābhavesū** ti kāmabhavādīsu, atha vā bhavābhavesū ti bhava-bhavesu, punappunabhavesū ti vuttaṃ hoti.
 
 #### 784
 
-Idāni yasmā avītataṇhā evaṃ phandanti ca lapanti ca, tasmā taṇhāvinaye samādapento “mamāyite” ti gātham āha. Tattha **mamāyite** ti taṇhādiṭṭhimamattehi “maman” ti pariggahite vatthusmiṃ, **passathā** ti sotāre ālapanto āha. **Etam pī** ti etam pi ādīnavaṃ. Sesaṃ pākaṭam eva.
+Idāni yasmā avītataṇhā evaṃ phandanti ca lapanti ca, tasmā taṇhāvinaye samādapento “mamāyite” ti gātham āha. Tattha **mamāyite** ti taṇhā-diṭṭhi-mamattehi “maman” ti pariggahite vatthusmiṃ. **Passathā** ti sotāre ālapanto āha. **Etam pī** ti etam pi ādīnavaṃ. Sesaṃ pākaṭam eva.
 
 #### 785
 
-Evam ettha paṭhamagāthāya assādaṃ, tato parāhi catūhi ādīnavañ ca dassetvā idāni saupāyaṃ nissaraṇaṃ nissaraṇānisaṃsañ ca dassetuṃ sabbāhi vā etāhi kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesañ ca dassetvā idāni nekkhamme ānisaṃsaṃ dassetuṃ “ubhosu antesū” ti gāthādvayam āha. Tattha **ubhosu antesū** ti phassa-phassasamudayādīsu dvīsu paricchedesu, **vineyya chandan** ti chandarāgaṃ vinetvā. **Phassaṃ pariññāyā** ti cakkhusamphassādiphassaṃ, phassānusārena vā taṃsampayutte sabbe pi arūpadhamme, tesaṃ vatthudvārārammaṇavasena rūpadhamme cā ti sakalam pi nāmarūpaṃ tīhi pariññāhi parijānitvā, **anānugiddho** ti rūpādīsu sabbadhammesu agiddho. **Yad attagarahī tad akubbamāno** ti yaṃ attanā garahati, taṃ akurumāno. **Na lippatī diṭṭhasutesu dhīro** ti so evarūpo dhitisampanno dhīro diṭṭhesu ca sutesu ca dhammesu dvinnaṃ lepānaṃ ekena pi lepena na lippati, ākāsam iva nirupalitto accantavodānappatto hoti.
+Evam ettha paṭhamagāthāya assādaṃ, tato parāhi catūhi ādīnavañ ca dassetvā idāni sa-upāyaṃ nissaraṇaṃ nissaraṇānisaṃsañ ca dassetuṃ sabbāhi vā etāhi kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesañ ca dassetvā idāni nekkhamme ānisaṃsaṃ dassetuṃ “ubhosu antesū” ti gāthādvayam āha.
+
+Tattha **ubhosu antesū** ti phassa-phassasamudayādīsu dvīsu paricchedesu, **vineyya chandan** ti chandarāgaṃ vinetvā. **Phassaṃ pariññāyā** ti cakkhu-samphassādi-phassaṃ, phassānusārena vā taṃsampayutte sabbe pi arūpadhamme, tesaṃ vatthu-dvārārammaṇa-vasena rūpadhamme cā ti sakalam pi nāmarūpaṃ tīhi pariññāhi parijānitvā. **Anānugiddho** ti rūpādīsu sabbadhammesu agiddho. **Yad attagarahī tad akubbamāno** ti yaṃ attanā garahati, taṃ akurumāno. **Na lippatī diṭṭhasutesu dhīro** ti so evarūpo dhitisampanno dhīro diṭṭhesu ca sutesu ca dhammesu dvinnaṃ lepānaṃ ekena pi lepena na lippati, ākāsam iva nirupalitto accantavodānappatto hoti.
 
 #### 786
 
-Saññaṃ pariññā ti gāthāya pana ayaṃ saṅkhepattho na kevalañ ca phassam eva, api ca kho pana kāmasaññādibhedaṃ **Saññam** pi, saññānusārena vā pubbe vuttanayen’eva nāmarūpaṃ tīhi pariññāhi parijānitvā imāya paṭipadāya catubbidham pi **vitareyya oghaṃ**, tato so tiṇṇogho taṇhādiṭṭhi **pariggahesu** taṇhādiṭṭhilepappahānena **nopalitto** khīṇāsava**muni** rāgādisallānaṃ abbūḷhattā **abbūḷhasallo** sativepullappattiyā **appamatto caraṃ**, pubbabhāge vā appamatto caraṃ tena appamādacārena abbūḷhasallo hutvā sakaparattabhāvādibhedaṃ **nāsīsatī lokam imaṃ parañ ca**, aññadatthu carimacittanirodhā nirupādāno jātavedo va parinibbātī ti arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi dhammanettiṭṭhapanam eva karonto, na uttariṃ imāya desanāya maggaṃ vā phalaṃ vā uppādesi khīṇāsavassa desitattā ti.
+Saññaṃ pariññā ti gāthāya pana ayaṃ saṅkhepattho: na kevalañ ca phassam eva, api ca kho pana kāmasaññādibhedaṃ **saññam** pi, saññānusārena vā pubbe vuttanayen’eva nāmarūpaṃ tīhi pariññāhi parijānitvā, imāya paṭipadāya catubbidham pi **vitareyya oghaṃ**, tato so tiṇṇogho taṇhādiṭṭhi**pariggahesu** taṇhādiṭṭhi-lepa-ppahānena **nopalitto** khīṇāsava**muni**, rāgādisallānaṃ abbūḷhattā **abbūḷhasallo**, sativepullappattiyā **appamatto caraṃ**, pubbabhāge vā appamatto caraṃ tena appamādacārena abbūḷhasallo hutvā saka-parattabhāvādi-bhedaṃ **nāsīsatī lokam imaṃ parañ ca**, aññadatthu carimacittanirodhā nirupādāno jātavedo va parinibbātī ti arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi dhammanettiṭṭhapanam eva karonto, na uttariṃ imāya desanāya maggaṃ vā phalaṃ vā uppādesi khīṇāsavassa desitattā ti.
 
 {{<eof>}}
     Guhaṭṭhakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā.