You signed in with another tab or window. Reload to refresh your session.You signed out in another tab or window. Reload to refresh your session.You switched accounts on another tab or window. Reload to refresh your session.Dismiss alert
Copy file name to clipboardExpand all lines: content/atthakatha/paramatthajotika/306.md
+9-5Lines changed: 9 additions & 5 deletions
Display the source diff
Display the rich diff
Original file line number
Diff line number
Diff line change
@@ -217,23 +217,27 @@ Yasmā vā pāpakehi ārakattā ariyo hoti anaye ca anirīyanā, tasmā tam pi a
217
217
218
218
“Kathaṃ caraṇavā” ti ettha pana yasmā caraṇehi pattabbaṃ patto “caraṇavā” ti vattabbataṃ arahati, tasmā taṃ dassento “yo idhā” ti gāthāya tatiyapañhaṃ byākāsi.
219
219
220
-
Tattha **yo idhā** ti yo imasmiṃ sāsane. **Caraṇesū** ti sīlādīsu Hemavatasutte <small>(su. ni. 153 ādayo)</small> vuttapannarasadhammesu. Nimittatthe bhummavacanaṃ. **Pattipatto** ti pattabbaṃ patto. Yo caraṇanimittaṃ caraṇahetu caraṇapaccayā pattabbaṃ arahattaṃ patto ti vuttaṃ hoti. **Caraṇavā so** ti so imāya caraṇehi pattabbapattiyā caraṇavā hotī ti. Ettāvatā pañho byākato hoti, sesamassa thutivacanaṃ. Yo hi caraṇehi pattipatto, so **kusalo** ca hoti cheko, **sabbadā** ca **ājānāti nibbānadhammaṃ**, niccaṃ nibbānaninnacittatāya**sabbattha** ca khandhādīsu **na sajjati**. Dvīhi ca vimuttīhi **vimuttacitto** hoti, **paṭighā yassa na santī** ti.
220
+
Tattha **yo idhā** ti yo imasmiṃ sāsane. **Caraṇesū** ti sīlādīsu Hemavatasutte <small>(su. ni. 153 ādayo)</small> vuttapannarasadhammesu. Nimittatthe bhummavacanaṃ. **Pattipatto** ti pattabbaṃ patto. Yo caraṇanimittaṃ caraṇahetu caraṇapaccayā pattabbaṃ arahattaṃ patto ti vuttaṃ hoti. **Caraṇavā so** ti so imāya caraṇehi pattabbapattiyā caraṇavā hotī ti. Ettāvatā pañho byākato hoti, sesam assa thutivacanaṃ. Yo hi caraṇehi pattipatto, so **kusalo** ca hoti cheko, **sabbadā** ca **ājānāti** nibbāna**dhammaṃ**, niccaṃ nibbāna-ninna-cittatāya**sabbattha** ca khandhādīsu **na sajjati**, dvīhi ca vimuttīhi **vimuttacitto** hoti, **paṭighā yassa na santī** ti.
221
221
222
222
#### 543
223
223
224
-
Yasmā pana kammādīnaṃ paribbājanena paribbājako nāma hoti, tasmā tam atthaṃ dassento **“dukkhavepakkan”** ti gāthāya catutthapañhaṃ byākāsi. Tattha vipāko eva vepakkaṃ, dukkhaṃ vepakkamassāti **dukkhavepakkaṃ**. Pavattidukkhajananato sabbam pi tedhātukakammaṃ vuccati. **Uddhan** ti atītaṃ. **Adho** ti anāgataṃ. **Tiriyaṃ vāpi majjhe** ti paccuppannaṃ. Tañhi na uddhaṃ na adho, tiriyaṃ ubhinnañca antarā, tena “majjhe” ti vuttaṃ. **Paribbājayitvā** ti nikkhāmetvā niddhametvā. **Pariññacārī** ti paññāya paricchinditvā caranto. Ayaṃ tāva apubbapadavaṇṇanā. Ayaṃ pana adhippāyayojanā yo tiyaddhapariyāpannam pi dukkhajanakaṃ yadatthi kiñci kammaṃ, taṃ sabbam pi ariyamaggena taṇhāvijjāsinehe sosento apaṭisandhijanakabhāvakaraṇena paribbājayitvā tathā paribbājitattā eva ca taṃ kammaṃ pariññāya caraṇato pariññacārī. Na kevalañca kammam eva, māyaṃ mānam atho pi lobhakodhaṃ imepi dhamme pahānapariññāya pariññacārī, pariyantamakāsi nāmarūpaṃ, nāmarūpassa ca pariyantamakāsi paribbājesi iccevattho. Imesaṃ kammādīnaṃ paribbājanena taṃ paribbājakamāhu. Pattipattan ti idaṃ pan’assa thutivacanaṃ.
224
+
Yasmā pana kammādīnaṃ paribbājanena paribbājako nāma hoti, tasmā tam atthaṃ dassento “dukkhavepakkan” ti gāthāya catutthapañhaṃ byākāsi.
225
+
226
+
Tattha vipāko eva vepakkaṃ, dukkhaṃ vepakkam assā ti **dukkhavepakkaṃ**, pavattidukkhajananato sabbam pi tedhātukakammaṃ vuccati. **Uddhan** ti atītaṃ. **Adho** ti anāgataṃ. **Tiriyaṃ vā pi majjhe** ti paccuppannaṃ. Tañ hi na uddhaṃ na adho, tiriyaṃ ubhinnañ ca antarā, tena “majjhe” ti vuttaṃ. **Paribbājayitvā** ti nikkhāmetvā niddhametvā. **Pariññacārī** ti paññāya paricchinditvā caranto. Ayaṃ tāva apubbapadavaṇṇanā.
227
+
228
+
Ayaṃ pana adhippāya-yojanā yo tiyaddha-pariyāpannam pi dukkhajanakaṃ **yad atthi** kiñci **kammaṃ**, taṃ sabbam pi ariyamaggena taṇhāvijjāsinehe sosento apaṭisandhi-janaka-bhāva-karaṇena **paribbājayitvā** tathā paribbājitattā eva ca taṃ kammaṃ pariññāya caraṇato **pariññacārī**. Na kevalañ ca kammam eva, **māyaṃ mānam atho pi lobhakodhaṃ** ime pi dhamme pahānapariññāya pariññacārī, **pariyantam akāsi nāmarūpaṃ**, nāmarūpassa ca pariyantam akāsi paribbājesi icc ev’attho. Imesaṃ kammādīnaṃ paribbājanena **taṃ paribbājakam āhu**. **Pattipattan** ti idaṃ pan’assa thutivacanaṃ.
225
229
226
230
#### 544
227
231
228
-
Evaṃ pañhabyākaraṇena tuṭṭhassa pana Sabhiyassa **“yāni ca tīṇī”** ti ādīsu abhitthavanagāthāsu **osaraṇānī** ti ogahaṇāni titthāni, diṭṭhiyo ti attho. Tāni yasmā sakkāyadiṭṭhiyā saha brahmajāle vuttadvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni gahetvā tesaṭṭhi honti, yasmā ca tāni aññatitthiyasamaṇānaṃ pavādabhūtāni satthāni sitāni upadisitabbavasena, na uppattivasena. Uppattivasena pana yadetaṃ “itthī puriso” ti saññakkharaṃ vohāranāmaṃ, yā cāyaṃ micchāparivitakkānussavādivasena “evarūpena attanā bhavitabban” ti bālānaṃ viparītasaññā uppajjati, tadubhayanissitāni tesaṃ vasena uppajjanti, na attapaccakkhāni. Tāni ca Bhagavā **vineyya** vinayitvā **oghatamagā** oghatamaṃ oghandhakāraṃ agā atikkanto. “Oghantamagā” ti pi pāṭho, oghānaṃ antaṃ agā, tasmā āha “yāni ca tīṇi…pe… tamagā” ti.
232
+
Evaṃ pañhabyākaraṇena tuṭṭhassa pana Sabhiyassa “yāni ca tīṇī” ti ādīsu abhitthavanagāthāsu **osaraṇānī** ti ogahaṇāni titthāni, diṭṭhiyo ti attho. Tāni yasmā sakkāyadiṭṭhiyā saha Brahmajāle vutta-dvāsaṭṭhi-diṭṭhigatāni gahetvā tesaṭṭhi honti, yasmā ca tāni añña-titthiya-**samaṇ**ānaṃ **pavāda**bhūtāni satthāni **sitāni** upadisitabba-vasena, na uppatti-vasena. Uppattivasena pana yad etaṃ “itthī puriso” ti **saññakkharaṃ** vohāranāmaṃ, yā cāyaṃ micchā-parivitakkānussavādi-vasena “evarūpena attanā bhavitabban” ti bālānaṃ viparīta**saññā** uppajjati, tad ubhaya-**nissitāni**tesaṃ vasena uppajjanti, na attapaccakkhāni. Tāni ca Bhagavā **vineyya** vinayitvā **oghatam’agā** oghatamaṃ oghandhakāraṃ agā atikkanto. “Oghantam agā” ti pi pāṭho, oghānaṃ antaṃ agā, tasmā āha “yāni ca tīṇi…pe… tam’agā” ti.
229
233
230
234
#### 545
231
235
232
-
Tato paraṃ vaṭṭadukkhassa antaṃ pārañca nibbānaṃ tappattiyā dukkhābhāvato tappaṭipakkhato ca taṃ sandhāyāha, “antagūsi pāragū dukkhassā” ti. Atha vā pāragū Bhagavā nibbānaṃ gatattā, taṃ ālapanto āha, “pāragū antagūsi dukkhassā” ti ayamettha sambandho. Sammā ca buddho sāmañca buddhoti **sammāsambuddho. Taṃ maññe** ti tam eva maññāmi, na aññan ti accādarena bhaṇati. **Jutimā** ti paresam pi andhakāravidhamanena jutisampanno. **Mutimā** ti aparappaccaya-ñeyyañāṇa-samatthāya mutiyā paññāya sampanno. **Pahūtapañño** ti anantapañño. Idha sabbaññutaññāṇam adhippetaṃ. **Dukkhassantakarā** ti āmantento āha. **Atāresi man** ti kaṅkhāto maṃ tāresi.
236
+
Tato paraṃ vaṭṭadukkhassa antaṃ pārañca nibbānaṃ tappattiyā dukkhābhāvato tappaṭipakkhato ca taṃ sandhāyāha, “antagūsi pāragū dukkhassā” ti. Atha vā pāragū Bhagavā nibbānaṃ gatattā, taṃ ālapanto āha, “pāragū antagūsi dukkhassā” ti ayam ettha sambandho. Sammā ca buddho sāmañ ca buddho ti **sammāsambuddho**. **Taṃ maññe** ti tam eva maññāmi, na aññan ti accādarena bhaṇati. **Jutimā** ti paresam pi andhakāravidhamanena jutisampanno. **Mutimā** ti aparappaccaya-ñeyyañāṇa-samatthāya mutiyā paññāya sampanno. **Pahūtapañño** ti anantapañño. Idha sabbaññutaññāṇam adhippetaṃ. **Dukkhass’antakarā** ti āmantento āha. **Atāresi man** ti kaṅkhāto maṃ tāresi.
233
237
234
238
#### 546
235
239
236
-
**Yaṃ me** ti ādigāthāya namakkārakaraṇaṃ bhaṇati. Tattha **kaṅkhittan** ti vīsatipañhanissitaṃ atthaṃ sandhāyāha. So hi tena kaṅkhito ahosi. **Monapathesū** ti ñāṇapathesu. **Vinaḷīkatā** ti vigatanaḷā katā, ucchinnāti vuttaṃ hoti. **Nāga nāgassā** ti ekaṃ āmantanavacanaṃ, ekassa “bhāsato anumodantī” ti iminā sambandho. “Dhammadesanan” ti pāṭhaseso. **Sabbe devā** ti ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā ca. **Nāradapabbatā** ti tepi kira dve devagaṇā paññavanto, tepi anumodantī ti sabbaṃ pasādena ca namakkārakaraṇaṃ bhaṇati.
240
+
**Yaṃ me** ti ādigāthāya namakkārakaraṇaṃ bhaṇati. Tattha **kaṅkhittan** ti vīsatipañhanissitaṃ atthaṃ sandhāyāha. So hi tena kaṅkhito ahosi. **Monapathesū** ti ñāṇapathesu. **Vinaḷīkatā** ti vigatanaḷā katā, ucchinnā ti vuttaṃ hoti. **Nāga nāgassā** ti ekaṃ āmantanavacanaṃ, ekassa “bhāsato anumodantī” ti iminā sambandho. “Dhammadesanan” ti pāṭhaseso. **Sabbe devā** ti ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā ca. **Nāradapabbatā** ti te pi kira dve devagaṇā paññavanto, te pi anumodantī ti sabbaṃ pasādena ca namakkārakaraṇaṃ bhaṇati.
0 commit comments