update digha 01 p.42

Author: jhintr

content/abhidhamma/vibhanga/17.md

@@ -289,7 +289,7 @@ js:
 
 #### 842
 
-Aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya, tad ekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā chattiṃsa taṇhāvicaritāni honti. Iti atītāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, anāgatāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, paccuppannāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, tad ekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā aṭṭha taṇhāvicaritasataṃ hoti. Yāni ca dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatā.
+Aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni bāhirassa upādāya, tad ekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā chattiṃsa taṇhāvicaritāni honti. Iti atītāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, anāgatāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, paccuppannāni chattiṃsa taṇhāvicaritāni, tad ekajjhaṃ abhisaññūhitvā abhisaṅkhipitvā aṭṭha taṇhāvicaritasataṃ hoti. Yāni ca dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni Bhagavatā.
 
 ## Ekakaniddeso
 
@@ -1676,6 +1676,6 @@ Iti imāni aṭṭhārasa taṇhāvicaritāni ajjhattikassa upādāya, imāni a
 
 #### 977
 
-Tattha katamāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatā? Cattāro sassatavādā, cattāro ekaccasassatikā, cattāro antānantikā, cattāro amarāvikkhepikā, dve adhiccasamuppannikā, soḷasa saññīvādā, aṭṭha asaññīvādā, aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā, satta ucchedavādā, pañca diṭṭhadhammanibbānavādā – imāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni bhagavatāti.
+Tattha katamāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni Bhagavatā? Cattāro sassatavādā, cattāro ekaccasassatikā, cattāro antānantikā, cattāro amarāvikkhepikā, dve adhiccasamuppannikā, soḷasa saññīvādā, aṭṭha asaññīvādā, aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā, satta ucchedavādā, pañca diṭṭhadhammanibbānavādā – imāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni brahmajāle veyyākaraṇe vuttāni Bhagavatāti.
 
 {{<eof>}}Khuddakavatthuvibhaṅgo niṭṭhito.{{</eof>}}

content/atthakatha/dhammapadatthakatha/10.md

@@ -298,7 +298,7 @@ Theropi bhattaṃ āhari. Atha naṃ heṭṭhā vuttanayen’eva cattāro pañh
 > “Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;  
 > Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā” ti.
 
-Tattha **subbatā** ti suvadā, sukhena ovaditabbā anusāsitabbāti attho. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva.
+Tattha **subbatā** ti suvadā, sukhena ovaditabbā anusāsitabbāti attho. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayam eva.
 
 Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
 

content/atthakatha/kankhavitarani/100.md

@@ -38,7 +38,7 @@ weight: 100
 
 Tattha **pātimokkhan** ti paatimokkhaṃ atipamokkhaṃ atiseṭṭhaṃ atiuttamanti attho. Iti iminā vacanatthena ekavidhampi sīlaganthabhedato duvidhaṃ hoti. Tathā hi “pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharatī” ti <small>(ma. ni. 1.69; 3.75; vibha. 508)</small> ca “ādimetaṃ mukhametaṃ pamukhametaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ, tena vuccati pātimokkhan” ti <small>(mahāva. 135)</small> ca ādīsu sīlaṃ pātimokkhanti vuccati, “ubhayāni kho pan’assa pātimokkhāni vitthārena svāgatāni hontī” ti ādīsu <small>(pāci. 147; a. ni. 8.52; 10.33)</small> gantho pātimokkhanti vuccati. Tattha **sīlaṃ** yo naṃ pāti rakkhati, taṃ mokkheti mocayati āpāyikādīhi dukkhehi, attānuvādādīhi vā bhayehīti pātimokkhaṃ. **Gantho** pana tassa pātimokkhassa jotakattā pātimokkhanti vuccati. Ādimhi pana vutto vacanattho ubhinnampi sādhāraṇo hoti.
 
-Tatthāyaṃ vaṇṇanā sīlapātimokkhassāpi yujjati ganthapātimokkhassāpi, ganthe hi vaṇṇite tassa attho vaṇṇitova hoti. Taṃ pan’etaṃ ganthapātimokkhaṃ bhikkhupātimokkhaṃ bhikkhunipātimokkhanti duvidhaṃ hoti. Tattha “suṇātu me, bhante, saṅgho” ti ādikaṃ <small>(mahāva. 134)</small> pañcahi uddesaparicchedehi vavatthitaṃ **bhikkhupātimokkhaṃ**, “suṇātu me, ayye, saṅgho” ti ādikaṃ catūhi uddesaparicchedehi vavatthitaṃ **bhikkhunipātimokkhaṃ**. Tattha bhikkhupātimokkhe pañca uddesā nāma nidānuddeso, pārājikuddeso, saṅghādisesuddeso, aniyatuddeso, vitthāruddesoti. Tattha nidānuddeso tāva “suṇātu me, bhante, saṅgho…pe… āvikatā hi’ssa phāsu hoti, tatthāyasmante pucchāmi, kaccittha parisuddhā, dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā, tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā, parisuddhetthāyasmanto, tasmā tuṇhī, evam etaṃ dhārayāmī” ti vatvā “uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānan” ti ādinā nayena avasese sutena sāvite uddiṭṭho hoti. Pārājikuddesādīnaṃ paricchedā nidānassa ādito paṭṭhāya pārājikādīni osāpetvā yojetabbā. Vitthāro vitthāroyeva. “Avasesaṃ sutena sāvetabban” ti <small>(mahāva. 150; pari. 325)</small> vacanato pana pārājikuddesādīsu yasmiṃ vippakate antarāyo uppajjati, tena saddhiṃ avasesaṃ sutena sāvetabbaṃ. Nidānuddese pana aniṭṭhite sutena sāvetabbaṃ nāma natthi. Bhikkhunipātimokkhe pana aniyatuddeso parihāyati, sesaṃ vuttanayameva. Evam etesaṃ pañcahi c’eva catūhi ca uddesaparicchedehi vavatthitānaṃ dvinnampi pātimokkhānaṃ ayaṃ vaṇṇanā bhavissati. Yasmā pan’ettha bhikkhupātimokkhaṃ paṭhamaṃ, tasmā tassa tāva vaṇṇanatthamidaṃ vuccati.
+Tatthāyaṃ vaṇṇanā sīlapātimokkhassāpi yujjati ganthapātimokkhassāpi, ganthe hi vaṇṇite tassa attho vaṇṇitova hoti. Taṃ pan’etaṃ ganthapātimokkhaṃ bhikkhupātimokkhaṃ bhikkhunipātimokkhanti duvidhaṃ hoti. Tattha “suṇātu me, bhante, saṅgho” ti ādikaṃ <small>(mahāva. 134)</small> pañcahi uddesaparicchedehi vavatthitaṃ **bhikkhupātimokkhaṃ**, “suṇātu me, ayye, saṅgho” ti ādikaṃ catūhi uddesaparicchedehi vavatthitaṃ **bhikkhunipātimokkhaṃ**. Tattha bhikkhupātimokkhe pañca uddesā nāma nidānuddeso, pārājikuddeso, saṅghādisesuddeso, aniyatuddeso, vitthāruddesoti. Tattha nidānuddeso tāva “suṇātu me, bhante, saṅgho…pe… āvikatā hi’ssa phāsu hoti, tatthāyasmante pucchāmi, kaccittha parisuddhā, dutiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā, tatiyampi pucchāmi, kaccittha parisuddhā, parisuddhetthāyasmanto, tasmā tuṇhī, evam etaṃ dhārayāmī” ti vatvā “uddiṭṭhaṃ kho āyasmanto nidānan” ti ādinā nayena avasese sutena sāvite uddiṭṭho hoti. Pārājikuddesādīnaṃ paricchedā nidānassa ādito paṭṭhāya pārājikādīni osāpetvā yojetabbā. Vitthāro vitthāroyeva. “Avasesaṃ sutena sāvetabban” ti <small>(mahāva. 150; pari. 325)</small> vacanato pana pārājikuddesādīsu yasmiṃ vippakate antarāyo uppajjati, tena saddhiṃ avasesaṃ sutena sāvetabbaṃ. Nidānuddese pana aniṭṭhite sutena sāvetabbaṃ nāma natthi. Bhikkhunipātimokkhe pana aniyatuddeso parihāyati, sesaṃ vuttanayam eva. Evam etesaṃ pañcahi c’eva catūhi ca uddesaparicchedehi vavatthitānaṃ dvinnampi pātimokkhānaṃ ayaṃ vaṇṇanā bhavissati. Yasmā pan’ettha bhikkhupātimokkhaṃ paṭhamaṃ, tasmā tassa tāva vaṇṇanatthamidaṃ vuccati.
 
 > “Suṇātu me” tiādīnaṃ, padānaṃ atthanicchayaṃ;  
 > Bhikkhavo sīlasampannā, sikkhākāmā suṇantu meti.

content/atthakatha/kankhavitarani/103.md

@@ -11,7 +11,7 @@ weight: 103
 
 ## 1. Paṭhamāniyatasikkhāpadavaṇṇanā
 
-Aniyatuddese **ime kho panā** tiādi vuttanayameva. **Mātugāmenā** ti tadahujātāyapi jīvamānakamanussitthiyā. **Eko ekāyā** ti eko bhikkhu mātugāmasaṅkhātāya ekāya itthiyā saddhiṃ. **Raho** ti cakkhussa raho. Kiñcāpi pāḷiyaṃ <small>(pārā. 445)</small> sotassa raho āgato, cakkhusseva pana raho “raho” ti idha adhippeto. Sacepi hi pihitakavāṭassa gabbhassa dvāre nisinno viññū puriso hoti, neva anāpattiṃ karoti. Yattha pana sakkā daṭṭhuṃ, tādise antodvādasahatthepi okāse nisinno sacakkhuko vikkhittacittopi niddāyantopi anāpattiṃ karoti, samīpe ṭhitopi andho na karoti, cakkhumāpi nipajjitvā niddāyantopi na karoti, itthīnaṃ pana satampi na karotiyeva, tena vuttaṃ “rahoti cakkhussa raho” ti. **Paṭicchanne āsane** ti kuṭṭādīhi paṭicchannokāse. **Alaṃkammaniye** ti kammakkhamaṃ kammayogganti kammaniyaṃ, alaṃ pariyattaṃ kammaniyabhāvāyāti alaṃkammaniyaṃ, tasmiṃ alaṃkammaniye. Yattha ajjhācāraṃ karontā sakkonti taṃ kammaṃ kātuṃ, tādiseti attho. **Nisajjaṃ kappeyyā** ti nisajjaṃ kareyya, nisīdeyyāti attho. Ettha ca sayanampi nisajjāya eva saṅgahitaṃ. **Saddheyyavacasā** ti saddhātabbavacanā, ariyasāvikāti attho. **Nisajjaṃ bhikkhu paṭijānamāno** ti kiñcāpi evarūpā upāsikā disvā vadati, atha kho bhikkhu nisajjaṃ paṭijānamānova tiṇṇaṃ dhammānaṃ aññatarena kāretabbo, na appaṭijānamānoti attho. **Yena vā sā** ti nisajjādīsu ākāresu yena vā ākārena saddhiṃ methunādīni āropetvā sā upāsikā vadeyya, paṭijānamānova tena so bhikkhu kāretabbo, evarūpāyapi hi upāsikāya vacanamattena ākārena na kāretabboti attho. Kasmā? Yasmā diṭṭhaṃ nāma tathāpi hoti, aññathāpīti. **Ayaṃ dhammo aniyato** ti tiṇṇaṃ āpattīnaṃ yaṃ āpattiṃ vā vatthuṃ vā paṭijānāti, tassa vasena kāretabbatāya aniyato.
+Aniyatuddese **ime kho panā** tiādi vuttanayam eva. **Mātugāmenā** ti tadahujātāyapi jīvamānakamanussitthiyā. **Eko ekāyā** ti eko bhikkhu mātugāmasaṅkhātāya ekāya itthiyā saddhiṃ. **Raho** ti cakkhussa raho. Kiñcāpi pāḷiyaṃ <small>(pārā. 445)</small> sotassa raho āgato, cakkhusseva pana raho “raho” ti idha adhippeto. Sacepi hi pihitakavāṭassa gabbhassa dvāre nisinno viññū puriso hoti, neva anāpattiṃ karoti. Yattha pana sakkā daṭṭhuṃ, tādise antodvādasahatthepi okāse nisinno sacakkhuko vikkhittacittopi niddāyantopi anāpattiṃ karoti, samīpe ṭhitopi andho na karoti, cakkhumāpi nipajjitvā niddāyantopi na karoti, itthīnaṃ pana satampi na karotiyeva, tena vuttaṃ “rahoti cakkhussa raho” ti. **Paṭicchanne āsane** ti kuṭṭādīhi paṭicchannokāse. **Alaṃkammaniye** ti kammakkhamaṃ kammayogganti kammaniyaṃ, alaṃ pariyattaṃ kammaniyabhāvāyāti alaṃkammaniyaṃ, tasmiṃ alaṃkammaniye. Yattha ajjhācāraṃ karontā sakkonti taṃ kammaṃ kātuṃ, tādiseti attho. **Nisajjaṃ kappeyyā** ti nisajjaṃ kareyya, nisīdeyyāti attho. Ettha ca sayanampi nisajjāya eva saṅgahitaṃ. **Saddheyyavacasā** ti saddhātabbavacanā, ariyasāvikāti attho. **Nisajjaṃ bhikkhu paṭijānamāno** ti kiñcāpi evarūpā upāsikā disvā vadati, atha kho bhikkhu nisajjaṃ paṭijānamānova tiṇṇaṃ dhammānaṃ aññatarena kāretabbo, na appaṭijānamānoti attho. **Yena vā sā** ti nisajjādīsu ākāresu yena vā ākārena saddhiṃ methunādīni āropetvā sā upāsikā vadeyya, paṭijānamānova tena so bhikkhu kāretabbo, evarūpāyapi hi upāsikāya vacanamattena ākārena na kāretabboti attho. Kasmā? Yasmā diṭṭhaṃ nāma tathāpi hoti, aññathāpīti. **Ayaṃ dhammo aniyato** ti tiṇṇaṃ āpattīnaṃ yaṃ āpattiṃ vā vatthuṃ vā paṭijānāti, tassa vasena kāretabbatāya aniyato.
 
 Sāvatthiyaṃ udāyittheraṃ ārabbha mātugāmena saddhiṃ vuttappakāre āsane nisajjakappanavatthusmiṃ paññattaṃ, asādhāraṇapaññatti, anāṇattikaṃ, methunadhammasannissitakilesasaṅkhātena rahassādena mātugāmassa santikaṃ gantukāmatāya akkhiañjanādito paṭṭhāya sabbapayogesu dukkaṭaṃ. Gantvā tasmiṃ vā nisinne itthī nisīdatu, tassā vā nisinnāya so nisīdatu, apacchā apurimaṃ yeva ubho vā nisīdantu, ubhinnaṃ nisajjāya pācittiyaṃ. Sace pana kāyasaṃsaggaṃ vā methunaṃ vā samāpajjati, tesaṃ vasena kāretabbo. Nipajjanepi eseva nayo. Vuttappakāre purise nipajjitvā aniddāyante anandhe viññupurise upacāragate sati, ṭhitassa, arahopekkhassa, aññavihitassa ca nisajjanapaccayā anāpatti. Ummattakādīnaṃ pana tīhipi āpattīhi anāpatti. Siyā sīlavipatti, siyā ācāravipatti. Yaṃ pana āpattiṃ paṭijānāti, tassā vasena aṅgabhedo ñātabbo. Samuṭṭhānādīni paṭhamapārājikasadisānevāti.