update digha, patimokkha, etc

Author: jhintr

content/atthakatha/dhammapadatthakatha/02.md

@@ -27,7 +27,7 @@ Athekadivasaṃ tāpaso nakkhattayogaṃ ullokento pūrantappassa nakkhattamilā
 
 Ath’assa mātaraṃ āmantetvā, “bhadde, puttassa te sāsanaṃ vadehi, ettova gantvā rājā bhavissatī” ti āha. Sā puttaṃ āmantetvā, “tāta, tvaṃ kosambiyaṃ pūrantapparañño putto, maṃ sagabbhaṃ hatthiliṅgasakuṇo ānesī” ti vatvā senāpatiādīnaṃ nāmāni ācikkhitvā “asaddahantānaṃ imaṃ pitu pārupanakambalañceva pilandhanamuddikañca dasseyyāsī” ti vatvā uyyojesi. Kumāro tāpasaṃ “idāni kiṃ karomī” ti āha. “Rukkhassa heṭṭhimasākhāya nisīditvā imaṃ mantaṃ vatvā imaṃ tantiṃ pahara, jeṭṭhakahatthī te piṭṭhiṃ upanāpetvā upasaṅkamissati, tassa piṭṭhiyaṃ nisinnova raṭṭhaṃ gantvā rajjaṃ gaṇhāhī” ti. So mātāpitaro vanditvā tathā katvā āgatassa hatthino piṭṭhiyaṃ nisīditvā kaṇṇe mantayi – “ahaṃ kosambiyaṃ pūrantapparañño putto, pettikaṃ me rajjaṃ gaṇhitvā dehi sāmī” ti. So taṃ sutvā “anekāni hatthisahassāni sannipatantū” ti hatthiravaṃ ravi, anekāni hatthisahassāni sannipatiṃsu. Puna “jiṇṇā hatthī paṭikkamantū” ti hatthiravaṃ ravi, jiṇṇā hatthī paṭikkamiṃsu. Puna “atitaruṇā hatthī nivattantū” ti hatthiravaṃ ravi, tepi nivattiṃsu. So anekehi yūthahatthisahasseheva parivuto paccantagāmaṃ patvā “ahaṃ rañño putto, sampattiṃ patthayamānā mayā saddhiṃ āgacchantū” ti āha. “Tato paṭṭhāya manussānaṃ saṅgahaṃ karonto gantvā nagaraṃ parivāretvā ‘yuddhaṃ vā me detu, rajjaṃ vā’” ti sāsanaṃ pesesi. Nāgarā āhaṃsu – “mayaṃ dve pi na dassāma. Amhākañhi devī garugabbhā hatthiliṅgasakuṇena nītā, tassā atthibhāvaṃ vā natthibhāvaṃ vā mayaṃ na jānāma. Yāva tassā pavattiṃ na suṇāma. Tāva neva yuddhaṃ dassāma, na rajjan” ti. Tadā kira taṃ paveṇirajjaṃ ahosi. Tato kumāro “ahaṃ tassā putto” ti vatvā senāpatiādīnaṃ nāmāni kathetvā tathāpi asaddahantānaṃ kambalañca muddikañca dassesi. Te kambalañca muddikañca sañjānitvā nikkaṅkhā hutvā dvāraṃ vivaritvā taṃ rajje abhisiñciṃsu. Ayaṃ tāva utenassa uppatti.
 
-Allakapparaṭṭhe pana dubbhikkhe jīvituṃ asakkonto eko kotuhaliko nāma manusso kāpiṃ nāma taruṇaputtañca kāḷiṃ nāma bhariyañca ādāya “kosambiṃ gantvā jīvissāmī” ti pātheyyaṃ gahetvā nikkhami. “Ahivātarogena mahājane marante disvā nikkhamī” tipi vadantiyeva. Te gacchantā pātheyye parikkhīṇe khudābhibhūtā dārakaṃ vahituṃ nāsakkhiṃsu. Atha sāmiko pajāpatiṃ āha – “bhadde, mayaṃ jīvantā puna puttaṃ labhissāma, chaḍḍetvā naṃ gacchāmā” ti. Mātu hadayaṃ nāma mudukaṃ hoti. Tasmā sā āha – “nāhaṃ jīvantameva puttaṃ chaḍḍetuṃ sakkhissāmī” ti. “Atha kiṃ karomā” ti? “Vārena naṃ vahāmā” ti. Mātā attano vāre pupphadāmaṃ viya naṃ ukkhipitvā ure nipajjāpetvā aṅkena vahitvā pituno deti. Tassa taṃ gahetvā gamanakāle chātakatopi balavatarā vedanā uppajji. So punappunaṃ āha – “bhadde, mayaṃ jīvantā puttaṃ labhissāma, chaḍḍema nan” ti. Sāpi punappunaṃ paṭikkhipitvā paṭivacanaṃ nādāsi. Dārako vārena parivattiyamāno kilanto pitu hatthe niddāyi. So tassa niddāyanabhāvaṃ ñatvā mātaraṃ purato katvā ekassa gacchassa heṭṭhā paṇṇasanthare taṃ nipajjāpetvā pāyāsi. Mātā nivattitvā olokentī puttaṃ adisvā, “sāmi, kuhiṃ me putto” ti pucchi. “Ekassa me gacchassa heṭṭhā nipajjāpito” ti. “Sāmi, mā maṃ nāsayi, puttaṃ vinā jīvituṃ na sakkhissāmi, ānehi me puttan” ti uraṃ paharitvā paridevi. Atha naṃ nivattitvā ānesi. Puttopi antarāmagge mato hoti. Iti so ettake ṭhāne puttaṃ chaḍḍetvā tassa nissandena bhavantare satta vāre chaḍḍito. “Pāpakammaṃ nāmetaṃ appakan” ti na avamaññitabbaṃ.
+Allakapparaṭṭhe pana dubbhikkhe jīvituṃ asakkonto eko kotuhaliko nāma manusso kāpiṃ nāma taruṇaputtañca kāḷiṃ nāma bhariyañca ādāya “kosambiṃ gantvā jīvissāmī” ti pātheyyaṃ gahetvā nikkhami. “Ahivātarogena mahājane marante disvā nikkhamī” ti pi vadantiyeva. Te gacchantā pātheyye parikkhīṇe khudābhibhūtā dārakaṃ vahituṃ nāsakkhiṃsu. Atha sāmiko pajāpatiṃ āha – “bhadde, mayaṃ jīvantā puna puttaṃ labhissāma, chaḍḍetvā naṃ gacchāmā” ti. Mātu hadayaṃ nāma mudukaṃ hoti. Tasmā sā āha – “nāhaṃ jīvantameva puttaṃ chaḍḍetuṃ sakkhissāmī” ti. “Atha kiṃ karomā” ti? “Vārena naṃ vahāmā” ti. Mātā attano vāre pupphadāmaṃ viya naṃ ukkhipitvā ure nipajjāpetvā aṅkena vahitvā pituno deti. Tassa taṃ gahetvā gamanakāle chātakatopi balavatarā vedanā uppajji. So punappunaṃ āha – “bhadde, mayaṃ jīvantā puttaṃ labhissāma, chaḍḍema nan” ti. Sāpi punappunaṃ paṭikkhipitvā paṭivacanaṃ nādāsi. Dārako vārena parivattiyamāno kilanto pitu hatthe niddāyi. So tassa niddāyanabhāvaṃ ñatvā mātaraṃ purato katvā ekassa gacchassa heṭṭhā paṇṇasanthare taṃ nipajjāpetvā pāyāsi. Mātā nivattitvā olokentī puttaṃ adisvā, “sāmi, kuhiṃ me putto” ti pucchi. “Ekassa me gacchassa heṭṭhā nipajjāpito” ti. “Sāmi, mā maṃ nāsayi, puttaṃ vinā jīvituṃ na sakkhissāmi, ānehi me puttan” ti uraṃ paharitvā paridevi. Atha naṃ nivattitvā ānesi. Puttopi antarāmagge mato hoti. Iti so ettake ṭhāne puttaṃ chaḍḍetvā tassa nissandena bhavantare satta vāre chaḍḍito. “Pāpakammaṃ nāmetaṃ appakan” ti na avamaññitabbaṃ.
 
 Te gacchantā ekaṃ gopālakulaṃ pāpuṇiṃsu. Taṃ divasañca gopālakassa dhenumaṅgalaṃ hoti. Gopālakassa gehe nibaddhaṃ eko paccekabuddho bhuñjati. So taṃ bhojetvā maṅgalamakāsi. Bahu pāyāso paṭiyatto hoti. Gopālako te āgate disvā, “kuto āgatatthā” ti pucchitvā sabbaṃ pavattiṃ sutvā mudujātiko kulaputto tesu anukampaṃ katvā bahukena sappinā pāyāsaṃ dāpesi. Bhariyā “sāmi, tayi jīvante ahampi jīvāmi nāma, dīgharattaṃ ūnodarosi, yāvadatthaṃ bhuñjāhī” ti sappiñca dadhiñca tadabhimukhaññeva katvā attanā mandasappinā thokameva bhuñji. Itaro bahuṃ bhuñjitvā sattaṭṭhadivase chātatāya āhārataṇhaṃ chindituṃ nāsakkhi. Gopālako tesaṃ pāyāsaṃ dāpetvā sayaṃ bhuñjituṃ ārabhi. Kotuhaliko taṃ olokento nisīditvā heṭṭhāpīṭhe nipannāya sunakhiyā gopālakena vaḍḍhetvā diyyamānaṃ pāyāsapiṇḍaṃ disvā “puññā vatāyaṃ sunakhī, nibaddhaṃ evarūpaṃ bhojanaṃ labhatī” ti cintesi. So rattibhāge taṃ pāyāsaṃ jīrāpetuṃ asakkonto kālaṃ katvā tassā sunakhiyā kucchimhi nibbatti.
 

content/atthakatha/dhammapadatthakatha/08.md

@@ -47,7 +47,7 @@ Ekasmiñhi kāle bahū manussā nāvāya mahāsamuddaṃ pakkhanditvā antomahā
 
 Tassa hi brahmuno etad ahosi – “ayaṃ mayā saddhiṃ nisseṇiṃ bandhitvā pabbataṃ abhiruhitvā samaṇadhammaṃ akāsi, idāni imaṃ laddhiṃ gahetvā vicaranto vinasseyya, saṃvejessāmi nan” ti. Atha naṃ upasaṅkamitvā evam āha – “neva kho tvaṃ, bāhiya, arahā, napi arahattamaggaṃ vā samāpanno, sāpi te paṭipadā natthi, yāya tvaṃ arahā vā assa arahattamaggaṃ vā samāpanno” ti. Bāhiyo ākāse ṭhatvā kathentaṃ mahābrahmānaṃ oloketvā cintesi – “aho bhāriyaṃ kammaṃ kataṃ, ahaṃ ‘arahantomhī’ ti cintesiṃ, ayañca maṃ ‘na tvaṃ arahā, napi arahattamaggaṃ vā samāpannosī’ ti vadati, atthi nu kho loke añño arahā” ti. Atha naṃ pucchi – “atthi nu kho etarahi devate loke arahā vā arahattamaggaṃ vā samāpanno” ti. Ath’assa devatā ācikkhi – “atthi, bāhiya, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṃ, tattha so Bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho. So hi, bāhiya, Bhagavā arahā c’eva arahattatthāya ca dhammaṃ desetī” ti.
 
-Bāhiyo rattibhāge devatāya kathaṃ sutvā saṃviggamānaso taṃ khaṇaṃ yeva suppārakā nikkhamitvā ekarattivāsena sāvatthiṃ agamāsi, sabbaṃ vīsayojanasatikaṃ maggaṃ ekarattivāseneva agamāsi. Gacchanto ca pana devatānubhāvena gato. “Buddhānubhāvenā” tipi vadantiyeva. Tasmiṃ pana khaṇe satthā sāvatthiṃ piṇḍāya paviṭṭho hoti. So bhuttapātarāse kāyaālasiyavimocanatthaṃ abbhokāse caṅkamante sambahule bhikkhū “kahaṃ etarahi satthā” ti pucchi. Bhikkhū “Bhagavā sāvatthiṃ piṇḍāya paviṭṭho” ti vatvā taṃ pucchiṃsu – “tvaṃ pana kuto āgatosī” ti? “Suppārakā āgatomhī” ti. “Kadā nikkhantosī” ti? “Hiyyo sāyaṃ nikkhantomhī” ti. “Dūratosi āgato, nisīda, tava pāde dhovitvā telena makkhetvā thokaṃ vissamāhi, āgatakāle satthāraṃ dakkhissasī” ti. “Ahaṃ, bhante, satthu vā attano vā jīvitantarāyaṃ na jānāmi, ekarattenevamhi katthaci aṭṭhatvā anisīditvā vīsayojanasatikaṃ maggaṃ āgato, satthāraṃ passitvā va vissamissāmī” ti. So evaṃ vatvā taramānarūpo sāvatthiṃ pavisitvā Bhagavantaṃ anopamāya buddhasiriyā piṇḍāya carantaṃ disvā “cirassaṃ vata me Gotamo sammāsambuddho diṭṭho” ti diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya onatasarīro gantvā antaravīthiyameva pañcapatiṭṭhitena vanditvā gopphakesu daḷhaṃ gahetvā evam āha – “desetu me, bhante, Bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā” ti. Atha naṃ satthā “akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā” ti paṭikkhipi.
+Bāhiyo rattibhāge devatāya kathaṃ sutvā saṃviggamānaso taṃ khaṇaṃ yeva suppārakā nikkhamitvā ekarattivāsena sāvatthiṃ agamāsi, sabbaṃ vīsayojanasatikaṃ maggaṃ ekarattivāseneva agamāsi. Gacchanto ca pana devatānubhāvena gato. “Buddhānubhāvenā” ti pi vadantiyeva. Tasmiṃ pana khaṇe satthā sāvatthiṃ piṇḍāya paviṭṭho hoti. So bhuttapātarāse kāyaālasiyavimocanatthaṃ abbhokāse caṅkamante sambahule bhikkhū “kahaṃ etarahi satthā” ti pucchi. Bhikkhū “Bhagavā sāvatthiṃ piṇḍāya paviṭṭho” ti vatvā taṃ pucchiṃsu – “tvaṃ pana kuto āgatosī” ti? “Suppārakā āgatomhī” ti. “Kadā nikkhantosī” ti? “Hiyyo sāyaṃ nikkhantomhī” ti. “Dūratosi āgato, nisīda, tava pāde dhovitvā telena makkhetvā thokaṃ vissamāhi, āgatakāle satthāraṃ dakkhissasī” ti. “Ahaṃ, bhante, satthu vā attano vā jīvitantarāyaṃ na jānāmi, ekarattenevamhi katthaci aṭṭhatvā anisīditvā vīsayojanasatikaṃ maggaṃ āgato, satthāraṃ passitvā va vissamissāmī” ti. So evaṃ vatvā taramānarūpo sāvatthiṃ pavisitvā Bhagavantaṃ anopamāya buddhasiriyā piṇḍāya carantaṃ disvā “cirassaṃ vata me Gotamo sammāsambuddho diṭṭho” ti diṭṭhaṭṭhānato paṭṭhāya onatasarīro gantvā antaravīthiyameva pañcapatiṭṭhitena vanditvā gopphakesu daḷhaṃ gahetvā evam āha – “desetu me, bhante, Bhagavā dhammaṃ, desetu sugato dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā” ti. Atha naṃ satthā “akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā” ti paṭikkhipi.
 
 Taṃ sutvā bāhiyo, bhante, saṃsāre saṃsarantena kabaḷīkārāhāro na aladdhapubbo, tumhākaṃ vā mayhaṃ vā jīvitantarāyaṃ na jānāmi, desetu me dhammanti. Satthā dutiyampi paṭikkhipiyeva. Evaṃ kirassa ahosi – “imassa maṃ diṭṭhakālato paṭṭhāya sakalasarīraṃ pītiyā nirantaraṃ ajjhotthaṭaṃ hoti, balavapītivego dhammaṃ sutvāpi na sakkhissati paṭivijjhituṃ, majjhattupekkhāya tāva tiṭṭhatu, ekaratteneva vīsayojanasatikaṃ maggaṃ āgatattā darathopissa balavā, so pi tāva paṭippassambhatū” ti. Tasmā dvikkhattuṃ paṭikkhipitvā tatiyaṃ yācito antaravīthiyaṃ ṭhitova “tasmātiha te, bāhiya, evaṃ sikkhitabbaṃ ‘diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissatī’” ti ādinā <small>(udā. 10)</small> nayena dhammaṃ desesi. So satthu dhammaṃ suṇantoyeva sabbāsave khepetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tāvadeva ca pana Bhagavantaṃ pabbajjaṃ yāci, “paripuṇṇaṃ te pattacīvaran” ti puṭṭho “na paripuṇṇan” ti āha. Atha naṃ satthā “tena hi pattacīvaraṃ pariyesāhī” ti vatvā pakkāmi.
 

content/atthakatha/dhammapadatthakatha/10.md

@@ -227,7 +227,7 @@ Evaṃ so attano pubbakammaṃ kathetvā ākāse nisinnova tejodhātuṃ samāpa
 > Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ,  
 > So brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhū” ti.
 
-Tattha **alaṅkato** ti vatthābharaṇehi paṭimaṇḍito. Tassattho – vatthālaṅkārādīhi alaṅkato **cepi** puggalo kāyādīhi **samaṃ careyya**, rāgādivūpasamena **santo** indriyadamanena **danto** catumagganiyamena **niyato** seṭṭhacariyāya **brahmacārī** kāyadaṇḍādīnaṃ oropitatāya **sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ. So** evarūpo bāhitapāpattā **brāhmaṇo** tipi samitapāpattā **samaṇo** tipi bhinnakilesattā **bhikkhū** tipi vattabboyevāti.
+Tattha **alaṅkato** ti vatthābharaṇehi paṭimaṇḍito. Tassattho – vatthālaṅkārādīhi alaṅkato **cepi** puggalo kāyādīhi **samaṃ careyya**, rāgādivūpasamena **santo** indriyadamanena **danto** catumagganiyamena **niyato** seṭṭhacariyāya **brahmacārī** kāyadaṇḍādīnaṃ oropitatāya **sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ. So** evarūpo bāhitapāpattā **brāhmaṇo** ti pi samitapāpattā **samaṇo** ti pi bhinnakilesattā **bhikkhū** ti pi vattabboyevāti.
 
 Desanāvasāne bahū sotāpattiphalādīni pāpuṇiṃsūti.
 

content/atthakatha/dhammapadatthakatha/25.md

@@ -396,7 +396,7 @@ So “ehi kho te, anuruddha, gharāvāsatthaṃ anusāsissāmi, paṭhamaṃ khe
 > “Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;  
 > Tevijjo iddhipattomhi, kataṃ Buddhassa sāsanan” ti. <small>(theragā. 332, 562)</small> –
 
-Udānaṃ udānetvā “kiṃ nu kho me katvā ayaṃ sampatti laddhā” ti olokento “padumuttarapādamūle patthanaṃ ṭhapesin” ti ñatvā puna “saṃsāre saṃsaranto asukasmiṃ nāma kāle bārāṇasiyaṃ sumanaseṭṭhiṃ nissāya jīvanto annabhāro nāma ahosin” tipi ñatvā –
+Udānaṃ udānetvā “kiṃ nu kho me katvā ayaṃ sampatti laddhā” ti olokento “padumuttarapādamūle patthanaṃ ṭhapesin” ti ñatvā puna “saṃsāre saṃsaranto asukasmiṃ nāma kāle bārāṇasiyaṃ sumanaseṭṭhiṃ nissāya jīvanto annabhāro nāma ahosin” ti pi ñatvā –
 
 > “Annabhāro pure āsiṃ, daliddo tiṇahārako;  
 > Piṇḍapāto mayā dinno, upariṭṭhassa tādino” ti. –

content/atthakatha/kankhavitarani/101.md

@@ -58,7 +58,7 @@ Ayaṃ pan’ettha vinicchayo – manussāmanussatiracchānagatavasena hi tisso
 
 Tattha **nidānaṃ** nāma vesāli-rājagaha-sāvatthi-āḷavi-kosambi-sagga-bhaggānaṃ vasena sattavidhaṃ paññattiṭṭhānaṃ, idañhi sabbasikkhāpadānaṃ nidānaṃ. **Puggalo** nāma yaṃ yaṃ ārabbha taṃ taṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ. **Vatthu** nāma tassa tassa puggalassa ajjhācāro vuccati. **Paññattividhin** ti paññattianupaññattianuppannapaññattisabbatthapaññattipadesapaññattisādhāraṇapaññatti asādhāraṇapaññattiekatopaññattiubhatopaññattivasena navavidhā paññatti. Tattha **anuppannapaññatti** nāma anuppanne dose paññattā, sā aṭṭhagarudhammappaṭiggahaṇavasena <small>(cūḷava. 403)</small> bhikkhunīnaṃ yeva āgatā, aññatra natthi. Vinayadharapañcamena <small>(mahāva. 259)</small> gaṇena upasampadā, gaṇaṅgaṇūpāhanā <small>(mahāva. 259)</small> dhuvanhānaṃ cammattharaṇanti etesaṃ vasena catubbidhā **padesapaññatti** nāma. Majjhimadeseyeva hi etehi āpatti hoti, tesupi dhuvanhānaṃ paṭikkhepamattameva pātimokkhe āgataṃ, tato aññā padesapaññatti nāma natthi. Sabbāni **sabbatthapaññatti** yeva honti, **sādhāraṇapaññatti** dukañca **ekatopaññatti** dukañca atthato ekaṃ, tasmā anuppannapaññattiñca sabbatthapaññattidukañca ekatopaññattidukañca ṭhapetvā sesānaṃ catassannaṃ paññattīnaṃ vasena sabbattha vinicchayo veditabbo. **Āṇattāpattināpattivipattin** tiettha **āṇattī** tiāṇāpanā vuccati. **Āpattī** ti pubbappayogādivasena āpattibhedo. **Anāpattī** ti ajānanādivasena anāpatti. **Vipattī** ti sīlaācāradiṭṭhiājīvavipattīnaṃ aññatarā. Iti imāsaṃ āṇattādīnampi vasena sabbattha vinicchayo veditabbo. **Aṅgan** ti sabbasikkhāpadesu āpattīnaṃ aṅgaṃ veditabbaṃ.
 
-**Samuṭṭhānavidhin** ti sabbāpattīnaṃ kāyo vācā kāyavācā kāyacittaṃ vācācittaṃ kāyavācācittanti imāni ekaṅgikadvaṅgikativaṅgikāni. Cha samuṭṭhānāni nāma yāni “sikkhāpadasamauṭṭhānānī” tipi vuccanti. Tattha purimāni tīṇi acittakāni, pacchimāni sacittakāni. Tesu ekena vā dvīhi vā tīhi vā catūhi vā chahi vā samuṭṭhānehi āpattiyo samuṭṭhahanti, pañcasamuṭṭhānā nāma natthi. Tattha **ekasamuṭṭhānā** nāma catutthena ca pañcamena ca chaṭṭhena ca samuṭṭhānena samuṭṭhāti, na aññena. **Dvisamuṭṭhānā** nāma paṭhamacatutthehi ca dutiyapañcamehi ca tatiyachaṭṭhehi ca catutthachaṭṭhehi ca pañcamachaṭṭhehi ca samuṭṭhānehi, samuṭṭhāti, na aññehi. **Tisamuṭṭhānā** nāma paṭhamehi ca tīhi, pacchimehi ca tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, na aññehi. **Catusamuṭṭhānā** nāma paṭhamatatiyacatutthachaṭṭhehi ca dutiyatatiyapañcamachaṭṭhehi ca samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, na aññehi. **Cha samuṭṭhānā** nāma chahipi samuṭṭhāti.
+**Samuṭṭhānavidhin** ti sabbāpattīnaṃ kāyo vācā kāyavācā kāyacittaṃ vācācittaṃ kāyavācācittanti imāni ekaṅgikadvaṅgikativaṅgikāni. Cha samuṭṭhānāni nāma yāni “sikkhāpadasamauṭṭhānānī” ti pi vuccanti. Tattha purimāni tīṇi acittakāni, pacchimāni sacittakāni. Tesu ekena vā dvīhi vā tīhi vā catūhi vā chahi vā samuṭṭhānehi āpattiyo samuṭṭhahanti, pañcasamuṭṭhānā nāma natthi. Tattha **ekasamuṭṭhānā** nāma catutthena ca pañcamena ca chaṭṭhena ca samuṭṭhānena samuṭṭhāti, na aññena. **Dvisamuṭṭhānā** nāma paṭhamacatutthehi ca dutiyapañcamehi ca tatiyachaṭṭhehi ca catutthachaṭṭhehi ca pañcamachaṭṭhehi ca samuṭṭhānehi, samuṭṭhāti, na aññehi. **Tisamuṭṭhānā** nāma paṭhamehi ca tīhi, pacchimehi ca tīhi samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, na aññehi. **Catusamuṭṭhānā** nāma paṭhamatatiyacatutthachaṭṭhehi ca dutiyatatiyapañcamachaṭṭhehi ca samuṭṭhānehi samuṭṭhāti, na aññehi. **Cha samuṭṭhānā** nāma chahipi samuṭṭhāti.
 
 Evaṃ –