You signed in with another tab or window. Reload to refresh your session.You signed out in another tab or window. Reload to refresh your session.You switched accounts on another tab or window. Reload to refresh your session.Dismiss alert
Yasmā pana buddho nāma buddhisampanno kilesaniddā vibuddho ca, tasmā tam atthaṃ dassento **“kappānī”** ti gāthāya catutthapañhaṃ byākāsi. Tattha **kappānī** ti taṇhādiṭṭhiyo. Tā hi tathā tathā vikappanato “kappānī” ti vuccanti. **Viceyyā** ti aniccādibhāvena sammasitvā. **Kevalānī** ti sakalāni. **Saṃsāran** ti yo cāyaṃ
105
+
Yasmā pana buddho nāma buddhisampanno kilesaniddā vibuddho ca, tasmā tam atthaṃ dassento “kappānī” ti gāthāya catutthapañhaṃ byākāsi.
Tattha **kappānī** ti taṇhādiṭṭhiyo. Tā hi tathā tathā vikappanato “kappānī” ti vuccanti. **Viceyyā** ti aniccādibhāvena sammasitvā. **Kevalānī** ti sakalāni. **Saṃsāran** ti yo cāyaṃ
> abbocchinnaṃ vattamānā, saṃsāro ti pavuccatī” ti.
111
111
112
-
Atha vā **kappāni viceyya kevalānī** ti “anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe amutrāsin” ti ādinā <small>(itivu. 99, pārā. 12)</small> nayena vicinitvāti attho. Etena paṭhamavijjam āha. **Saṃsāraṃ dubhayaṃ cutūpapātan** ti sattānaṃ cutiṃ upapātanti imañca ubhayaṃ saṃsāraṃ “ime vata bhonto sattā” ti ādinā nayena vicinitvāti attho. Etena dutiyavijjam āha. Avasesena tatiyavijjam āha. Āsavakkhayañāṇena hi vigatarajāditā ca nibbānappatti ca hotīti. **Tamāhu buddhan** ti evaṃ vijjattayabhedabuddhisampannaṃ taṃ buddhamāhūti.
112
+
evaṃ khandhādi-paṭipāṭi-saṅkhāto saṃsāro, taṃ saṃsārañ ca kevalaṃ viceyya. Ettāvatā khandhānaṃ mūlabhūtesu kammakilesesu khandhesu cā ti evaṃ tīsu pi vaṭṭesu vipassanaṃ āha. **Dubhayaṃ cutūpapātan** ti sattānaṃ cutiṃ upapātan ti imañ ca ubhayaṃ viceyya ñatvā ti attho. Etena cutūpapātañāṇaṃ āha.
113
+
114
+
**Vigatarajam anaṅgaṇaṃ visuddhan** ti rāgādirajānaṃ vigamā aṅgaṇānaṃ abhāvā malānañ ca vigamā vigatarajam anaṅgaṇaṃ visuddhaṃ. **Pattaṃ jātikhayan** ti nibbānaṃ pattaṃ. **Tam āhu buddhan** ti taṃ imāya lokuttara-vipassanāya cutūpapātañāṇabhedāya buddhiyā sampannattā imāya ca vigatarajāditāya kilesaniddā vibuddhattā tāya paṭipadāya jātikkhayaṃ pattaṃ buddham āhu.
115
+
116
+
Atha vā **kappāni viceyya kevalānī** ti
117
+
118
+
> “Aneke pi saṃvaṭṭa-vivaṭṭa-kappe amutrāsin” ti <small>(itivu. 99; pārā. 12)</small>
119
+
120
+
ādinā nayena vicinitvā ti attho. Etena paṭhamavijjam āha. **Saṃsāraṃ dubhayaṃ cutūpapātan** ti sattānaṃ cutiṃ upapātan ti imañ ca ubhayaṃ saṃsāraṃ “ime vata bhonto sattā” ti ādinā nayena vicinitvā ti attho. Etena dutiyavijjam āha. Avasesena tatiyavijjam āha. Āsavakkhayañāṇena hi vigatarajāditā ca nibbānappatti ca hotī ti. **Tam āhu buddhan** ti evaṃ vijjattaya-bheda-buddhi-sampannaṃ taṃ buddham āhū ti.
113
121
114
122
#### 525
115
123
116
-
Evaṃ paṭhamagāthāya vuttapañhe vissajjetvā dutiyagāthāya vuttapañhesupi yasmā brahmabhāvaṃ seṭṭhabhāvaṃ patto paramatthabrāhmaṇo bāhitasabbapāpo hoti, tasmā tam atthaṃ dassento **“bāhitvā”** ti gāthāya paṭhamaṃ pañhaṃ byākāsi. Tass’attho yo catutthamaggena **bāhitvā sabbapāpakāni ṭhitatto**, ṭhito icceva vuttaṃ hoti. Bāhitapāpattā eva ca **vimalo**, vimalabhāvaṃ brahmabhāvaṃ seṭṭhabhāvaṃ patto, paṭippassaddhasamādhivikkhepakarakilesamalena aggaphalasamādhinā **sādhusamāhito**, saṃsārahetusamatikkamena **saṃsāramaticca** pariniṭṭhitakiccatāya **kevalī, so** taṇhādiṭṭhīhi anissitattā **asito**, lokadhammehi nibbikārattā **“tādī”** ti ca pavuccati. Evaṃ thutiraho **sa brahmā** so brāhmaṇoti.
124
+
Evaṃ paṭhamagāthāya vuttapañhe vissajjetvā dutiyagāthāya vuttapañhesu pi yasmā brahmabhāvaṃ seṭṭhabhāvaṃ patto paramatthabrāhmaṇo bāhitasabbapāpo hoti, tasmā tam atthaṃ dassento “bāhitvā” ti gāthāya paṭhamaṃ pañhaṃ byākāsi.
125
+
126
+
Tass’attho yo catutthamaggena **bāhitvā sabbapāpakāni ṭhitatto**, ṭhito icc eva vuttaṃ hoti, bāhitapāpattā eva ca **vimalo**, vimalabhāvaṃ brahmabhāvaṃ seṭṭhabhāvaṃ patto, paṭippassaddha-samādhi-vikkhepa-kara-kilesa-malena aggaphala-samādhinā **sādhusamāhito**, saṃsārahetu-samatikkamena **saṃsāramaticca**, pariniṭṭhita-kiccatāya **kevalī**, **so** taṇhādiṭṭhīhi anissitattā **asito**, lokadhammehi nibbikārattā **“tādī”** ti ca pavuccati, evaṃ thutiraho **sa brahmā** so brāhmaṇo ti.
117
127
118
128
#### 526
119
129
120
-
Yasmā pana samitapāpatāya samaṇo, nhātapāpatāya nhātako, āgūnaṃ akaraṇena ca nāgoti pavuccati, tasmā tam atthaṃ dassento tato aparāhi tīhi gāthāhi tayo pañhe byākāsi. Tattha **samitāvī** ti ariyamaggena kilese sametvā ṭhito. **Samaṇo pavuccate tathattā** ti tathārūpo samaṇo pavuccatīti. Ettāvatā pañho byākato hoti, sesaṃ tasmiṃ samaṇe Sabhiyassa bahumānajananatthaṃ thutivacanaṃ. Yo hi samitāvī, so puññapāpānaṃ apaṭisandhikaraṇena pahāya puññapāpaṃ rajānaṃ vigamena virajo, aniccādivasena ñatvā imaṃ parañca lokaṃ jātimaraṇaṃ upātivatto tādi ca hoti.
130
+
Yasmā pana samitapāpatāya samaṇo, nhātapāpatāya nhātako, āgūnaṃ akaraṇena ca nāgoti pavuccati, tasmā tam atthaṃ dassento tato aparāhi tīhi gāthāhi tayo pañhe byākāsi.
131
+
132
+
Tattha **samitāvī** ti ariyamaggena kilese sametvā ṭhito. **Samaṇo pavuccate tathattā** ti tathārūpo samaṇo pavuccatī ti. Ettāvatā pañho byākato hoti, sesaṃ tasmiṃ samaṇe Sabhiyassa bahumānajananatthaṃ thutivacanaṃ. Yo hi samitāvī, so puññapāpānaṃ apaṭisandhikaraṇena pahāya puññapāpaṃ rajānaṃ vigamena virajo, aniccādivasena ñatvā imaṃ parañca lokaṃ jātimaraṇaṃ upātivatto tādi ca hoti.
121
133
122
134
#### 527
123
135
124
-
**Ninhāya…pe… nhātako** ti ettha pana yo ajjhattabahiddhāsaṅkhāte sabbasmim pi āyatanaloke ajjhattabahiddhārammaṇavasena uppattirahāni sabbapāpakāni maggañāṇena ninhāya dhovitvā tāya ninhātapāpakatāya taṇhādiṭṭhikappehi kappiyesu devamanussesu kappaṃ na eti, taṃ nhātakamāhūti evamattho daṭṭhabbo.
136
+
**Ninhāya…pe… nhātako** ti ettha pana yo ajjhatta-bahiddhā-saṅkhāte sabbasmim pi āyatanaloke ajjhatta-bahiddhārammaṇa-vasena uppattirahāni sabbapāpakāni maggañāṇena ninhāya dhovitvā tāya ninhātapāpakatāya taṇhādiṭṭhikappehi kappiyesu devamanussesu kappaṃ na eti, taṃ nhātakam āhū ti evam attho daṭṭhabbo.
125
137
126
138
#### 528
127
139
128
-
Catutthagāthāyapi **āguṃ na karoti kiñci loke** ti yo loke appamattakam pi pāpasaṅkhātaṃ āguṃ na karoti, nāgo pavuccate tathattāti. Ettāvatā pañho byākato hoti, sesaṃ pubbanayen’eva thutivacanaṃ. Yo hi maggena pahīnaāguttā āguṃ na karoti, so kāmayogādike sabbayoge dasasaññojanabhedāni ca sabbabandhanāni visajja jahitvā sabbattha khandhādīsu kenaci saṅgena na sajjati, dvīhi ca vimuttīhi vimutto, tādi ca hotīti.
140
+
Catutthagāthāya pi **āguṃ na karoti kiñci loke** ti yo loke appamattakam pi pāpasaṅkhātaṃ āguṃ na karoti, nāgo pavuccate tathattāti. Ettāvatā pañho byākato hoti, sesaṃ pubbanayen’eva thutivacanaṃ. Yo hi maggena pahīnaāguttā āguṃ na karoti, so kāmayogādike sabbayoge dasasaññojanabhedāni ca sabbabandhanāni visajja jahitvā sabbattha khandhādīsu kenaci saṅgena na sajjati, dvīhi ca vimuttīhi vimutto, tādi ca hotī ti.
0 commit comments