You signed in with another tab or window. Reload to refresh your session.You signed out in another tab or window. Reload to refresh your session.You switched accounts on another tab or window. Reload to refresh your session.Dismiss alert
Copy file name to clipboardExpand all lines: content/atthakatha/paramatthajotika/413.md
+13-11Lines changed: 13 additions & 11 deletions
Display the source diff
Display the rich diff
Original file line number
Diff line number
Diff line change
@@ -29,19 +29,21 @@ Evañ hi avivadamāno “yā kāc’imā” ti gāthā. Tattha **sammutiyo** ti
29
29
30
30
#### 905
31
31
32
-
Ito bāhirā pana “sīluttamā” ti gāthā. Tass’attho sīlaṃ yeva “uttaman” ti maññamānā **sīluttamā** eke bhonto saṃyama-mattena **suddhiṃ** vadanti, hatthivatādiñ ca **vataṃ samādāya upaṭṭhitā**, **idh’eva** diṭṭhiyaṃ **assa** satthuno **suddhin** ti **bhavūpanītā** bhavajjhositā samānā vadanti, api ca te **kusalā vadānā** “kusalā mayan” ti evaṃ vādā.
32
+
Ito bāhirā pana “sīluttamā” ti gāthā. Tass’attho sīlaṃ yeva “uttaman” ti maññamānā **sīluttamā** eke bhonto saṃyama-mattena **suddhiṃ** vadanti, hatthivatādiñ ca **vataṃ samādāya upaṭṭhitā**, **idh’eva** diṭṭhiyaṃ **assa** satthuno **suddhin** ti **bhavūpanītā** bhavajjhositā samānā vadanti, api ca te **kusalā vadānā** “kusalā mayan” ti evaṃvādā.
33
33
34
34
#### 906
35
35
36
-
Evaṃ sīluttamesu ca tesu tathā paṭipanno yo koci “sace cuto” ti gāthā. Tass’attho **sace** tato **sīlavatato** paravicchandanena vā anabhisambhuṇanto vā **cuto hoti**, so taṃ sīlabbatādikammaṃ puññābhisaṅkhārādi-kammaṃ vā **virādhayitvā pavedhatī**. Na kevalañca vedhati, api ca kho taṃ sīlabbatasuddhiṃ **pajappatī** ca vippalapati **patthayatī** ca. Kim iva? **Satthā va hīno pavasaṃ gharamhā**, gharamhā pavasanto satthato hīno yathā taṃ gharaṃ vā satthaṃ vā pattheyyā ti.
36
+
Evaṃ sīluttamesu ca tesu tathā paṭipanno yo koci “sace cuto” ti gāthā. Tass’attho **sace** tato **sīlavatato** paravicchandanena vā anabhisambhuṇanto vā **cuto hoti**, so taṃ sīlabbatādi-kammaṃ puññābhisaṅkhārādi-**kammaṃ** vā **virādhayitvā pavedhatī**. Na kevalañ ca vedhati, api ca kho taṃ sīlabbatasuddhiṃ **pajappatī** ca vippalapati **patthayatī** ca. Kim iva? **Satthā va hīno pavasaṃ gharamhā**, gharamhā pavasanto satthato hīno yathā taṃ gharaṃ vā satthaṃ vā pattheyyā ti.
37
37
38
38
#### 907
39
39
40
-
Evaṃ pana sīluttamānaṃ vedhakāraṇaṃ ariyasāvako “sīlabbataṃ vāpi pahāya sabban” ti gāthā. Tattha **sāvajjanavajjan** ti sabbākusalaṃ lokiyakusalañ ca. **Etaṃ suddhiṃ asuddhin ti apatthayāno** ti pañcakāmaguṇādibhedaṃ etaṃ suddhiṃ, akusalādibhedaṃ asuddhiñ ca apatthayamāno. **Virato care** ti suddhiyā asuddhiyā ca virato careyya. **Santim anuggahāyā** ti diṭṭhiṃ agahetvā.
40
+
Evaṃ pana sīluttamānaṃ vedhakāraṇaṃ ariyasāvako **“sīlabbataṃ vāpi pahāya sabban”** ti gāthā. Tattha **sāvajjanavajjan** ti sabbākusalaṃ lokiyakusalañ ca. **Etaṃ suddhiṃ asuddhin ti apatthayāno** ti pañcakāmaguṇādibhedaṃ etaṃ suddhiṃ, akusalādibhedaṃ asuddhiñ ca apatthayamāno. **Virato care** ti suddhiyā asuddhiyā ca virato careyya. **Santim anuggahāyā** ti diṭṭhiṃ agahetvā.
41
41
42
42
#### 908
43
43
44
-
Evaṃ ito bāhirake sīluttame saṃyamena visuddhivāde tesaṃ vighātaṃ sīlabbatappahāyino arahato ca paṭipattiṃ dassetvā idāni aññathā pi suddhivāde bāhirake dassento “tamūpanissāyā” ti gātham āha. Tass’attho sant’aññe pi samaṇabrāhmaṇā, te **jigucchitaṃ** amarantapaṃ vā diṭṭhasuddhiādīsu vā aññataraññataraṃ **upanissāya** akiriyadiṭṭhiyā vā **uddhaṃsarā** hutvā **bhavābhavesu avītataṇhāse suddhim anutthunanti** vadanti kathentī ti.
44
+
Evaṃ ito bāhirake sīluttame saṃyamena visuddhivāde, tesaṃ vighātaṃ, sīlabbatappahāyino arahato ca paṭipattiṃ dassetvā idāni aññathā pi suddhivāde bāhirake dassento “tamūpanissāyā” ti gātham āha.
@@ -57,23 +59,23 @@ Idāni yasmā eko pi ettha vādo sacco natthi, kevalaṃ diṭṭhimattakena hi
57
59
58
60
#### 912
59
61
60
-
Evam etesu sakaṃ dhammaṃ paripuṇṇaṃ bruvantesu aññassa pana dhammaṃ “hīnan” ti vadantesu yassa kassaci **parassa ce vambhayitena hīno** ti gāthā. Tass’attho yadi **parassa** ninditakāraṇā **hīno** bhaveyya, **na koci dhammesu visesi** aggo bhaveyya. Kiṃ kāraṇaṃ? **Puthū hi aññassa vadanti dhammaṃ, nihīnato** sabbe va te **samhi daḷhaṃ vadānā** sakadhamme daḷhavādā eva.
62
+
Evam etesu sakaṃ dhammaṃ paripuṇṇaṃ bruvantesu aññassa pana dhammaṃ “hīnan” ti vadantesu yassa kassaci “parassa ce vambhayitena hīno” ti gāthā. Tass’attho yadi **parassa** ninditakāraṇā **hīno** bhaveyya, **na koci dhammesu visesi** aggo bhaveyya. Kiṃ kāraṇaṃ? **Puthū hi aññassa vadanti dhammaṃ, nihīnato** sabbe va te **samhi daḷhaṃ vadānā** sakadhamme daḷhavādā eva.
61
63
62
64
#### 913
63
65
64
-
Kiñca bhiyyo “saddhammapūjā” ti gāthā. Tass’attho te ca titthiyā **yathā pasaṃsanti sakāyanāni, saddhammapūjā pi nesaṃ tath’eva** vattati. Te hi ativiya satthārādīni sakkaronti. Tattha yadi te pamāṇā siyuṃ, evaṃ sante **sabbe va vādā tathiyā bhaveyyuṃ**. Kiṃ kāraṇaṃ? **Suddhī hi nesaṃ paccattam eva**, na sā aññatra sijjhati, nāpi paramatthato. Attani diṭṭhigāhamattam eva hi taṃ tesaṃ parapaccayaneyyabuddhīnaṃ.
66
+
Kiñ ca bhiyyo “saddhammapūjā” ti gāthā. Tass’attho te ca titthiyā **yathā pasaṃsanti sakāyanāni, saddhammapūjā pi nesaṃ tath’eva** vattati. Te hi ativiya satthārādīni sakkaronti. Tattha yadi te pamāṇā siyuṃ, evaṃ sante **sabbe va vādā tathiyā bhaveyyuṃ**. Kiṃ kāraṇaṃ? **Suddhī hi nesaṃ paccattam eva**, na sā aññatra sijjhati, nāpi paramatthato. Attani diṭṭhigāhamattam eva hi taṃ tesaṃ parapaccaya-neyya-buddhīnaṃ.
65
67
66
68
#### 914
67
69
68
-
Yo vā pana viparīto bāhitapāpattā brāhmaṇo, tassa “na brāhmaṇassa paraneyyam atthī” ti gāthā. Tass’attho **brāhmaṇassa** hi “sabbe saṅkhārā aniccā” ti ādinā <small>(dha. pa. 277, netti. 5)</small> nayena sudiṭṭhattā parena netabbaṃ ñāṇaṃ natthi, diṭṭhi**dhammesu** “idam eva saccan” ti nicchinitvā **samuggahītam** pi natthi. Taṃkāraṇā so diṭṭhikalahāni atīto, na ca so **seṭṭhato passati dhammam aññaṃ** aññatra satipaṭṭhānādīhi.
70
+
Yo vā pana viparīto bāhitapāpattā brāhmaṇo, tassa “na brāhmaṇassa paraneyyam atthī” ti gāthā. Tass’attho **brāhmaṇassa** hi “sabbe saṅkhārā aniccā” ti ādinā <small>(dha. pa. 277; netti. 5)</small> nayena sudiṭṭhattā parena netabbaṃ ñāṇaṃ natthi, diṭṭhi**dhammesu** “idam eva saccan” ti nicchinitvā **samuggahītam** pi natthi. Taṃkāraṇā so diṭṭhikalahāni atīto, na ca so **seṭṭhato passati dhammam aññaṃ** aññatra satipaṭṭhānādīhi.
69
71
70
72
#### 915
71
73
72
-
Jānāmī ti gāthāya sambandho attho ca evaṃ tāva paramatthabrāhmaṇo na hi seṭṭhato passati dhammam aññaṃ, aññe pana titthiyā paracittañāṇādīhi jānantā passantā pi **“jānāmi passāmi tath’eva etan”** ti evaṃ vadantā pi ca **diṭṭhiyā suddhiṃ paccenti**. Kasmā? Yasmā tesu eko pi **addakkhi ce** addasa ce pi tena paracittañāṇādinā yathābhūtaṃ atthaṃ, **kiñ hi tumassa tena** tassa tena dassanena kiṃ kataṃ, kiṃ dukkhapariññā sādhitā, udāhu samudayapahānādīnaṃ aññataraṃ, yato sabbathā pi atikkamitvā ariyamaggaṃ te titthiyā **aññen**’eva **vadanti suddhiṃ**, atikkamitvā vā te titthiye buddhādayo aññen’eva vadanti suddhin ti.
74
+
Jānāmī ti gāthāya sambandho attho ca: evaṃ tāva paramatthabrāhmaṇo na hi seṭṭhato passati dhammam aññaṃ, aññe pana titthiyā paracittañāṇādīhi jānantā passantā pi **“jānāmi passāmi tath’eva etan”** ti evaṃ vadantā pi ca **diṭṭhiyā suddhiṃ paccenti**. Kasmā? Yasmā tesu eko pi **addakkhi ce** addasa ce pi tena paracittañāṇādinā yathābhūtaṃ atthaṃ, **kiñ hi tumassa tena** tassa tena dassanena kiṃ kataṃ, kiṃ dukkhapariññā sādhitā, udāhu samudayapahānādīnaṃ aññataraṃ, yato sabbathā pi atikkamitvā ariyamaggaṃ te titthiyā **aññen**’eva **vadanti suddhiṃ**, atikkamitvā vā te titthiye buddhādayo aññen’eva vadanti suddhin ti.
73
75
74
76
#### 916
75
77
76
-
“Passaṃ naro” ti gāthāya sambandho attho ca. Kiñca bhiyyo? Yvāyaṃ paracittañāṇādīhi addakkhi, so **passaṃ naro dakkhati nāmarūpaṃ**, na tato paraṃ. **Disvāna vā ñassati tāni-m-eva** nāmarūpāni niccato sukhato vā na aññathā. So evaṃ passanto **kāmaṃ bahuṃ passatu appakaṃ vā** nāmarūpaṃ niccato sukhato ca, ath’assa evarūpena dassanena **na hi tena suddhiṃ kusalā vadantī** ti.
78
+
“Passaṃ naro” ti gāthāya sambandho attho ca. Kiñ ca bhiyyo? Yvāyaṃ paracittañāṇādīhi addakkhi, so **passaṃ naro dakkhati nāmarūpaṃ**, na tato paraṃ. **Disvāna vā ñassati tāni-m-eva** nāmarūpāni niccato sukhato vā na aññathā. So evaṃ passanto **kāmaṃ bahuṃ passatu appakaṃ vā** nāmarūpaṃ niccato sukhato ca, ath’assa evarūpena dassanena **na hi tena suddhiṃ kusalā vadantī** ti.
Kiñca bhiyyo “vissajja ganthānī” ti gāthā. Tattha **anuggaho** ti uggahaṇavirahito, so pi nāssa uggaho ti anuggaho, na vā uggaṇhātī ti anuggaho.
90
+
Kiñ ca bhiyyo “vissajja ganthānī” ti gāthā. Tattha **anuggaho** ti uggahaṇavirahito, so pi nāssa uggaho ti anuggaho, na vā uggaṇhātī ti anuggaho.
89
91
90
92
#### 920
91
93
92
-
Kiñca bhiyyo so evarūpo “pubbāsave” ti gāthā. Tattha **pubbāsave** ti atītarūpādīni ārabbha uppajjamānadhamme kilese. **Nave** ti paccuppannarūpādīni ārabbha uppajjamānadhamme. **Na chandagū** ti chandādivasena na gacchati. **Anattagarahī** ti katākatavasena attānaṃ agarahanto.
94
+
Kiñ ca bhiyyo so evarūpo “pubbāsave” ti gāthā. Tattha **pubbāsave** ti atītarūpādīni ārabbha uppajjamānadhamme kilese. **Nave** ti paccuppannarūpādīni ārabbha uppajjamānadhamme. **Na chandagū** ti chandādivasena na gacchati. **Anattagarahī** ti katākatavasena attānaṃ agarahanto.
0 commit comments