Skip to content

Commit 9ed347f

Browse files
committed
update digha 01
1 parent b86f042 commit 9ed347f

File tree

3 files changed

+28
-18
lines changed

3 files changed

+28
-18
lines changed

content/atthakatha/sumangalavilasini/01.md

Lines changed: 18 additions & 14 deletions
Original file line numberDiff line numberDiff line change
@@ -68,7 +68,7 @@ evaṃ Bhagavatā –
6868

6969
> “Āyasmā Ānando atthakusalo, dhammakusalo, byañjanakusalo, niruttikusalo, pubbāparakusalo” ti. <small>(a. ni. 5.169)</small>
7070
71-
evaṃ Dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ dassento sattānaṃ sotukāmataṃ janeti – “evaṃ me sutaṃ, tañ ca kho atthato vā byañjanato vā anūnamanadhikaṃ, evam eva na aññathā daṭṭhabban” ti.
71+
evaṃ Dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ dassento sattānaṃ sotukāmataṃ janeti – “evaṃ me sutaṃ, tañ ca kho atthato vā byañjanato vā anūnam anadhikaṃ, evam eva na aññathā daṭṭhabban” ti.
7272

7373
**Me**-saddo tīsu atthesu dissati. Tathā hi’ssa –
7474

@@ -110,33 +110,37 @@ evaṃ Dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ
110110
111111
ādīsu sotadvārānusāraviññātadharo ti attho. Idha pan’assa sotadvārānusārena upadhāritan ti vā upadhāraṇan ti vā ti attho. Me-saddassa hi “mayā” ti atthe sati “evaṃ mayā sutaṃ” sotadvārānusārena upadhāritan ti yujjati, “mamā” ti atthe sati “evaṃ mama sutaṃ” sotadvārānusārena upadhāraṇan ti yujjati.
112112

113-
Evam etesu tīsu padesu **evan** ti sotaviññāṇādiviññāṇakiccanidassanaṃ. **Me** ti vuttaviññāṇasamaṅgipuggalanidassanaṃ. **Sutan** ti assavanabhāvapaṭikkhepato anūnādhikāviparītaggahaṇanidassanaṃ. Tathā **evan** ti tassā sotadvārānusārena pavattāya viññāṇavīthiyā nānappakārena ārammaṇe pavattibhāvappakāsanaṃ. **Me** ti attappakāsanaṃ. **Sutan** ti dhammappakāsanaṃ. Ayañhettha saṅkhepo – “nānappakārena ārammaṇe pavattāya viññāṇavīthiyā mayā na aññaṃ kataṃ, idaṃ pana kataṃ, ayaṃ dhammo suto” ti.
113+
Evam etesu tīsu padesu **evan** ti sotaviññāṇādi-viññāṇa-kicca-nidassanaṃ, **me** ti vutta-viññāṇa-samaṅgi-puggala-nidassanaṃ, **sutan** ti assavanabhāva-paṭikkhepato anūnādhikāviparīta-ggahaṇa-nidassanaṃ. Tathā **evan** ti tassā sotadvārānusārena pavattāya viññāṇavīthiyā nānappakārena ārammaṇe pavattibhāva-ppakāsanaṃ, **me** ti atta-ppakāsanaṃ, **sutan** ti dhamma-ppakāsanaṃ. Ayañ h’ettha saṅkhepo – “nānappakārena ārammaṇe pavattāya viññāṇavīthiyā mayā na aññaṃ kataṃ, idaṃ pana kataṃ, ayaṃ dhammo suto” ti.
114114

115-
Tathā **evan** ti niddisitabbadhammappakāsanaṃ. **Me** ti puggalappakāsanaṃ. **Sutan** ti puggalakiccappakāsanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti. “Yaṃ suttaṃ niddisissāmi, taṃ mayā evaṃ sutan” ti.
115+
Tathā **evan** ti niddisitabbadhamma-ppakāsanaṃ. **Me** ti puggala-ppakāsanaṃ. **Sutan** ti puggalakicca-ppakāsanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti “yaṃ suttaṃ niddisissāmi, taṃ mayā evaṃ sutan” ti.
116116

117-
Tathā **evan** ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddeso. **Evan** ti hi ayamākārapaññatti. **Me** ti kattuniddeso. **Sutan** ti visayaniddeso. Ettāvatā nānākārappavattena cittasantānena taṃ samaṅgino kattu visayaggahaṇasanniṭṭhānaṃ kataṃ hoti.
117+
Tathā **evan** ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāra-niddeso. Evan ti hi ayam ākāra-paññatti. **Me** ti kattu-niddeso. **Sutan** ti visaya-niddeso. Ettāvatā nānākārappavattena cittasantānena taṃ samaṅgino kattu-visaya-ggahaṇa-sanniṭṭhānaṃ kataṃ hoti.
118118

119-
Athavā **evan** ti puggalakiccaniddeso. **Sutan** ti viññāṇakiccaniddeso. **Me** ti ubhayakiccayuttapuggalaniddeso. Ayaṃ pan’ettha saṅkhepo, “mayā savanakiccaviññāṇasamaṅginā puggalena viññāṇavasena laddhasavanakiccavohārena sutan” ti.
119+
Atha vā **evan** ti puggalakicca-niddeso. **Sutan** ti viññāṇakicca-niddeso. **Me** ti ubhaya-kicca-yutta-puggala-niddeso. Ayaṃ pan’ettha saṅkhepo “mayā savanakicca-viññāṇa-samaṅginā puggalena viññāṇavasena laddha-savanakicca-vohārena sutan” ti.
120120

121-
Tattha evan ti ca me ti ca saccikaṭṭhaparamatthavasena avijjamānapaññatti. Kiñhettha taṃ paramatthato atthi, yaṃ **evan** ti vā me ti vā niddesaṃ labhetha? Sutanti vijjamānapaññatti. Yañhi taṃ ettha sotena upaladdhaṃ, taṃ paramatthato vijjamānanti. Tathā ‘evan’ ti ca, me ti ca, taṃ taṃ upādāya vattabbato upādāpaññatti. ‘Sutan’ ti diṭṭhādīni upanidhāya vattabbato upanidhāpaññatti. Ettha ca evan ti vacanena asammohaṃ dīpeti. Na hi sammūḷho nānappakārapaṭivedhasamattho hoti. ‘Sutan’ ti vacanena sutassa asammosaṃ dīpeti. Yassa hi sutaṃ sammuṭṭhaṃ hoti, na so kālantarena mayā sutanti paṭijānāti. Iccassa asammohena paññāsiddhi, asammosena pana satisiddhi. Tattha paññāpubbaṅgamāya satiyā byañjanāvadhāraṇasamatthatā, satipubbaṅgamāya paññāya atthapaṭivedhasamatthatā. Tadubhayasamatthatāyogena atthabyañjanasampannassa dhammakosassa anupālanasamatthato dhammabhaṇḍāgārikattasiddhi.
121+
Tattha evan ti ca me ti ca saccikaṭṭha-paramatthavasena avijjamāna-paññatti. Kiñ h’ettha taṃ paramatthato atthi, yaṃ evan ti vā me ti vā niddesaṃ labhetha? Sutan ti vijjamānapaññatti. Yañ hi taṃ ettha sotena upaladdhaṃ, taṃ paramatthato vijjamānan ti. Tathā evan ti ca me ti ca, taṃ taṃ upādāya vattabbato upādāpaññatti. Sutan ti diṭṭhādīni upanidhāya vattabbato upanidhāpaññatti.
122+
123+
Ettha ca evan ti vacanena asammohaṃ dīpeti. Na hi sammūḷho nānappakārapaṭivedhasamattho hoti. Sutan ti vacanena sutassa asammosaṃ dīpeti. Yassa hi sutaṃ sammuṭṭhaṃ hoti, na so kālantarena mayā sutanti paṭijānāti. Iccassa asammohena paññāsiddhi, asammosena pana satisiddhi. Tattha paññāpubbaṅgamāya satiyā byañjanāvadhāraṇasamatthatā, satipubbaṅgamāya paññāya atthapaṭivedhasamatthatā. Tadubhayasamatthatāyogena atthabyañjanasampannassa dhammakosassa anupālanasamatthato dhamma-bhaṇḍāgārikatta-siddhi.
122124

123125
Aparo nayo, evan ti vacanena yoniso manasikāraṃ dīpeti. Ayoniso manasikaroto hi nānappakārapaṭivedhābhāvato. Sutanti vacanena avikkhepaṃ dīpeti, vikkhittacittassa savanābhāvato. Tathā hi vikkhittacitto puggalo sabbasampattiyā vuccamānopi “na mayā sutaṃ, puna bhaṇathā” ti bhaṇati. Yoniso manasikārena c’ettha attasammāpaṇidhiṃ pubbe ca katapuññataṃ sādheti, sammā appaṇihitattassa pubbe akatapuññassa vā tadabhāvato. Avikkhepena saddhammassavanaṃ sappurisūpanissayañca sādheti. Na hi vikkhittacitto sotuṃ sakkoti, na ca sappurise anupassayamānassa savanaṃ atthīti.
124126

125-
Aparo nayo, yasmā evan ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddesoti vuttaṃ, so ca evaṃ bhaddako ākāro na sammāappaṇihitattano pubbe akatapuññassa vā hoti, tasmā evan ti iminā bhaddakenākārena pacchimacakkadvayasampattimattano dīpeti. Sutanti savanayogena purimacakkadvayasampattiṃ. Na hi appatirūpadese vasato sappurisūpanissayavirahitassa vā savanaṃ atthi. Iccassa pacchimacakkadvayasiddhiyā āsayasuddhisiddhā hoti, purimacakkadvayasiddhiyā payogasuddhi, tāya ca āsayasuddhiyā adhigamabyattisiddhi, payogasuddhiyā āgamabyattisiddhi. Iti payogāsayasuddhassa āgamādhigamasampannassa vacanaṃ aruṇuggaṃ viya sūriyassa udayato yoniso manasikāro viya ca kusalakammassa arahati Bhagavato vacanassa pubbaṅgamaṃ bhavitunti ṭhāne nidānaṃ ṭhapento – “evaṃ me sutan” ti ādim āha.
127+
Aparo nayo, yasmā evan ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāra-niddeso ti vuttaṃ, so ca evaṃ bhaddako ākāro na sammāappaṇihitattano pubbe akatapuññassa vā hoti, tasmā evan ti iminā bhaddakenākārena pacchimacakkadvayasampattimattano dīpeti. Sutanti savanayogena purimacakkadvayasampattiṃ. Na hi appatirūpadese vasato sappurisūpanissayavirahitassa vā savanaṃ atthi. Iccassa pacchimacakkadvayasiddhiyā āsayasuddhisiddhā hoti, purimacakkadvayasiddhiyā payogasuddhi, tāya ca āsayasuddhiyā adhigamabyattisiddhi, payogasuddhiyā āgamabyattisiddhi. Iti payogāsayasuddhassa āgamādhigamasampannassa vacanaṃ aruṇuggaṃ viya sūriyassa udayato yoniso manasikāro viya ca kusalakammassa arahati Bhagavato vacanassa pubbaṅgamaṃ bhavitunti ṭhāne nidānaṃ ṭhapento – “evaṃ me sutan” ti ādim āha.
126128

127-
Aparo nayo, ‘evan’ ti iminā nānappakārapaṭivedhadīpakena vacanena attano atthapaṭibhānapaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ dīpeti. Sutan ti iminā sotabbappabhedapaṭivedhadīpakena dhammaniruttipaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ. ‘Evan’ ti ca idaṃ yoniso manasikāradīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “ete mayā dhammā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā” ti dīpeti. Sutan ti idaṃ savanayogadīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “bahū mayā dhammā sutā dhātā vacasā paricitā” ti dīpeti. Tadubhayenāpi atthabyañjanapāripūriṃ dīpento savane ādaraṃ janeti. Atthabyañjanaparipuṇṇañhi dhammaṃ ādarena assuṇanto mahatā hitā paribāhiro hotī ti, tasmā ādaraṃ janetvā sakkaccaṃ ayaṃ dhammo sotabboti.
129+
Aparo nayo, ‘evan’ ti iminā nānappakārapaṭivedhadīpakena vacanena attano atthapaṭibhānapaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ dīpeti. Sutan ti iminā sotabbappabhedapaṭivedhadīpakena dhammaniruttipaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ. ‘Evan’ ti ca idaṃ yoniso manasikāradīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “ete mayā dhammā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā” ti dīpeti. Sutan ti idaṃ savanayogadīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “bahū mayā dhammā sutā dhātā vacasā paricitā” ti dīpeti. Tadubhayenāpi atthabyañjanapāripūriṃ dīpento savane ādaraṃ janeti. Atthabyañjanaparipuṇṇañhi dhammaṃ ādarena assuṇanto mahatā hitā paribāhiro hotī ti, tasmā ādaraṃ janetvā sakkaccaṃ ayaṃ dhammo sotabboti.
128130

129131
“Evaṃ me sutan” ti iminā pana sakalena vacanena āyasmā Ānando tathāgatappaveditaṃ dhammaṃ attano adahanto asappurisabhūmiṃ atikkamati. Sāvakattaṃ paṭijānanto sappurisabhūmiṃ okkamati. Tathā asaddhammā cittaṃ vuṭṭhāpeti, saddhamme cittaṃ patiṭṭhāpeti. “Kevalaṃ sutamevetaṃ mayā, tass’eva Bhagavato vacanan” ti dīpento attānaṃ parimoceti, satthāraṃ apadisati, jinavacanaṃ appeti, dhammanettiṃ patiṭṭhāpeti.
130132

131133
Api ca “evaṃ me sutan” ti attanā uppāditabhāvaṃ appaṭijānanto purimavacanaṃ vivaranto – “sammukhā paṭiggahitamidaṃ mayā tassa Bhagavato catuvesārajjavisāradassa dasabaladharassa āsabhaṭṭhānaṭṭhāyino sīhanādanādino sabbasattuttamassa dhammissarassa dhammarājassa dhammādhipatino dhammadīpassa dhammasaraṇassa saddhammavaracakkavattino sammāsambuddhassa vacanaṃ, na ettha atthe vā dhamme vā pade vā byañjane vā kaṅkhā vā vimati vā kātabbā” ti sabbesaṃ devamanussānaṃ imasmiṃ dhamme assaddhiyaṃ vināseti, saddhāsampadaṃ uppādeti. Ten’etaṃ vuccati –
132134

133135
> “Vināsayati assaddhaṃ, saddhaṃ vaḍḍheti sāsane;
134-
> Evaṃ me sutamiccevaṃ, vadaṃ gotamasāvako” ti.
136+
> evaṃ me sutam icc evaṃ, vadaṃ gotamasāvako” ti.
137+
138+
---
135139

136-
**Ekan** ti gaṇanaparicchedaniddeso. **Samayan** ti paricchinnaniddeso. **Ekaṃ samayan** ti aniyamitaparidīpanaṃ. Tattha **samaya**-saddo –
140+
**Ekan** ti gaṇanapariccheda-niddeso. **Samayan** ti paricchinna-niddeso. **Ekaṃ samayan** ti aniyamitaparidīpanaṃ. Tattha **samaya**-saddo –
137141

138142
> “Samavāye khaṇe kāle, samūhe hetudiṭṭhisu;
139-
> Paṭilābhe pahāne ca, paṭivedhe ca dissati”.
143+
> paṭilābhe pahāne ca, paṭivedhe ca dissati”.
140144
141145
Tathā hi’ssa – “appevanāma sve pi upasaṅkameyyāma kālañca samayañca upādāyā” ti evamādīsu <small>(dī. ni. 1.447)</small> samavāyo attho. “Ekova kho bhikkhave, khaṇo ca samayo ca brahmacariyavāsāyā” ti ādīsu <small>(a. ni. 8.29)</small> khaṇo. “Uṇhasamayo pariḷāhasamayo” ti ādīsu <small>(pāci. 358)</small> kālo. “Mahāsamayo pavanasmin” ti ādīsu <small>(dī. ni. 2.332)</small> samūho. “Samayo pi kho te, bhaddāli, appaṭividdho ahosi, Bhagavā kho sāvatthiyaṃ viharati, Bhagavāpi maṃ jānissati, bhaddāli nāma bhikkhu satthusāsane sikkhāya aparipūrakārī’ ti. Ayam pi kho, te bhaddāli, samayo appaṭividdho ahosī” ti ādīsu <small>(ma. ni. 2.135)</small> hetu. “Tena kho pana samayena uggahamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasatī” ti ādīsu <small>(ma. ni. 2.260)</small> diṭṭhi.
142146

@@ -147,11 +151,11 @@ Tathā hi’ssa – “appevanāma sve pi upasaṅkameyyāma kālañca samayañc
147151

148152
Tattha kiñcāpi etesu saṃvaccharādīsu samayesu yaṃ yaṃ suttaṃ yasmiṃ yasmiṃ saṃvacchare utumhi māse pakkhe rattibhāge vā divasabhāge vā vuttaṃ, sabbaṃ taṃ therassa suviditaṃ suvavatthāpitaṃ paññāya. Yasmā pana – “evaṃ me sutaṃ” asukasaṃvacchare asukautumhi asukamāse asukapakkhe asukarattibhāge asukadivasabhāge vāti evaṃ vutte na sakkā sukhena dhāretuṃ vā uddisituṃ vā uddisāpetuṃ vā, bahu ca vattabbaṃ hoti, tasmā ekeneva padena tamatthaṃ samodhānetvā “ekaṃ samayan” ti āha. Ye vā ime gabbhokkantisamayo, jātisamayo, saṃvegasamayo, abhinikkhamanasamayo, dukkarakārikasamayo, māravijayasamayo, abhisambodhisamayo diṭṭhadhammasukhavihārasamayo, desanāsamayo, parinibbānasamayoti, evamādayo Bhagavato devamanussesu ativiya pakāsā anekakālappabhedā eva samayā. Tesu samayesu desanāsamayasaṅkhātaṃ ekaṃ samayanti dīpeti. Yo cāyaṃ ñāṇakaruṇākiccasamayesu karuṇākiccasamayo, attahitaparahitapaṭipattisamayesu parahitapaṭipattisamayo, sannipatitānaṃ karaṇīyadvayasamayesu dhammikathāsamayo desanāpaṭipattisamayesu desanāsamayo, tesupi samayesu aññataraṃ samayaṃ sandhāya **“ekaṃ samayan”** ti āha.
149153

150-
Kasmā pan’ettha yathā abhidhamme “yasmiṃ samaye kāmāvacaran” ti <small>(dha. sa. 1)</small> ca, ito aññesu ca suttapadesu – “yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicc’eva kāmehī” ti ca bhummavacananiddeso kato, vinaye ca – “tena samayena buddho Bhagavā” ti karaṇavacanena, tathā akatvā “ekaṃ samayan” ti upayogavacananiddeso katoti? Tattha tathā idha ca aññathā atthasambhavato. Tattha hi abhidhamme ito aññesu suttapadesu ca adhikaraṇattho bhāvena bhāvalakkhaṇattho ca sambhavati. Adhikaraṇañhi kālattho, samūhattho ca samayo, tattha tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa ca samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhīyati, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacananiddeso kato.
154+
Kasmā pan’ettha yathā abhidhamme “yasmiṃ samaye kāmāvacaran” ti <small>(dha. sa. 1)</small> ca, ito aññesu ca suttapadesu – “yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicc’eva kāmehī” ti ca bhummavacana-niddeso kato, vinaye ca – “tena samayena buddho Bhagavā” ti karaṇavacanena, tathā akatvā “ekaṃ samayan” ti upayogavacana-niddeso kato ti? Tattha tathā idha ca aññathā atthasambhavato. Tattha hi abhidhamme ito aññesu suttapadesu ca adhikaraṇattho bhāvena bhāvalakkhaṇattho ca sambhavati. Adhikaraṇañhi kālattho, samūhattho ca samayo, tattha tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa ca samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhīyati, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacana-niddeso kato.
151155

152156
Vinaye ca hetuattho karaṇattho ca sambhavati. Yo hi so sikkhāpadapaññattisamayo sāriputtādīhipi dubbiññeyyo, tena samayena hetubhūtena karaṇabhūtena ca sikkhāpadāni paññāpayanto sikkhāpadapaññattihetuñca apekkhamāno Bhagavā tattha tattha vihāsi, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha karaṇavacanena niddeso kato.
153157

154-
Idha pana aññasmiñca evaṃ jātike accantasaṃyogattho sambhavati. Yañhi samayaṃ Bhagavā imaṃ aññaṃ vā suttantaṃ desesi, accantameva taṃ samayaṃ karuṇāvihārena vihāsi, tasmā tadatthajotanatthaṃ idha upayogavacananiddeso katoti.
158+
Idha pana aññasmiñca evaṃ jātike accantasaṃyogattho sambhavati. Yañhi samayaṃ Bhagavā imaṃ aññaṃ vā suttantaṃ desesi, accantameva taṃ samayaṃ karuṇāvihārena vihāsi, tasmā tadatthajotanatthaṃ idha upayogavacana-niddeso katoti.
155159

156160
Ten’etaṃ vuccati –
157161

@@ -754,7 +758,7 @@ Evaṃ brahmadattena vuttavaṇṇassa anusandhivasena tividhaṃ sīlaṃ vitth
754758

755759
**Gambhīrā** ti mahāsamuddo viya makasatuṇḍasūciyā aññatra tathāgatā aññesaṃ ñāṇena alabbhaneyyapatiṭṭhā, gambhīrattāyeva **duddasā**. Duddasattāyeva **duranubodhā**. Nibbutasabbapariḷāhattā **santā**, santārammaṇesu pavattanatopi santā. Atittikaraṇaṭṭhena **paṇītā**, sādurasabhojanaṃ viya. Uttamañāṇavisayattā na takkena avacaritabbāti **atakkāvacarā. Nipuṇā** ti saṇhasukhumasabhāvattā. Bālānaṃ avisayattā, paṇḍitehiyeva veditabbāti **paṇḍitavedanīyā**.
756760

757-
**Ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedetī** ti ye dhamme tathāgato anaññaneyyo hutvā sayam eva abhivisiṭṭhena ñāṇena paccakkhaṃ katvā pavedeti, dīpeti, katheti, pakāsetīti attho. **Yehī** ti yehi guṇadhammehi. **Yathābhuccan** ti yathābhūtaṃ. **Vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyun** ti Tathāgatassa vaṇṇaṃ vattukāmā sammā vadeyyuṃ, ahāpetvā vattuṃ sakkuṇeyyunti attho. Katame ca pana te dhammā Bhagavatā evaṃ thomitāti? Sabbaññutaññāṇaṃ. Yadi evaṃ, kasmā bahuvacananiddeso katoti? Puthucittasamāyogato c’eva, puthuārammaṇato ca. Tañ hi catūsu ñāṇasampayuttamahākiriyacittesu labbhati, na c’assa koci dhammo ārammaṇaṃ nāma na hoti. Yathāha – “atītaṃ sabbaṃ jānātīti sabbaññutaññāṇaṃ, tattha āvaraṇaṃ natthī ti anāvaraṇañāṇan” tiādi. <small>(paṭi. ma. 1.120)</small> Iti puthucittasamāyogato punappunaṃ uppattivasena puthuārammaṇato ca bahuvacananiddeso katoti.
761+
**Ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedetī** ti ye dhamme tathāgato anaññaneyyo hutvā sayam eva abhivisiṭṭhena ñāṇena paccakkhaṃ katvā pavedeti, dīpeti, katheti, pakāsetīti attho. **Yehī** ti yehi guṇadhammehi. **Yathābhuccan** ti yathābhūtaṃ. **Vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyun** ti Tathāgatassa vaṇṇaṃ vattukāmā sammā vadeyyuṃ, ahāpetvā vattuṃ sakkuṇeyyunti attho. Katame ca pana te dhammā Bhagavatā evaṃ thomitāti? Sabbaññutaññāṇaṃ. Yadi evaṃ, kasmā bahuvacana-niddeso katoti? Puthucittasamāyogato c’eva, puthuārammaṇato ca. Tañ hi catūsu ñāṇasampayuttamahākiriyacittesu labbhati, na c’assa koci dhammo ārammaṇaṃ nāma na hoti. Yathāha – “atītaṃ sabbaṃ jānātīti sabbaññutaññāṇaṃ, tattha āvaraṇaṃ natthī ti anāvaraṇañāṇan” tiādi. <small>(paṭi. ma. 1.120)</small> Iti puthucittasamāyogato punappunaṃ uppattivasena puthuārammaṇato ca bahuvacana-niddeso katoti.
758762

759763
“Aññevā” ti idaṃ pan’ettha vavatthāpanavacanaṃ, “aññeva, na pāṇātipātā veramaṇiādayo. Gambhīrāva na uttānā” ti evaṃ sabbapadehi yojetabbaṃ. Sāvakapāramīñāṇañhi gambhīraṃ, paccekabodhiñāṇaṃ pana tato gambhīrataranti tattha vavatthānaṃ natthi, sabbaññutaññāṇañca tatopi gambhīrataranti tatthāpi vavatthānaṃ natthi, ito panaññaṃ gambhīrataraṃ natthi; tasmā gambhīrā vāti vavatthānaṃ labbhati. Tathā duddasāva duranubodhā vāti sabbaṃ veditabbaṃ.
760764

0 commit comments

Comments
 (0)