You signed in with another tab or window. Reload to refresh your session.You signed out in another tab or window. Reload to refresh your session.You switched accounts on another tab or window. Reload to refresh your session.Dismiss alert
evaṃ Dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ dassento sattānaṃ sotukāmataṃ janeti – “evaṃ me sutaṃ, tañ ca kho atthato vā byañjanato vā anūnamanadhikaṃ, evam eva na aññathā daṭṭhabban” ti.
71
+
evaṃ Dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ dassento sattānaṃ sotukāmataṃ janeti – “evaṃ me sutaṃ, tañ ca kho atthato vā byañjanato vā anūnam anadhikaṃ, evam eva na aññathā daṭṭhabban” ti.
72
72
73
73
**Me**-saddo tīsu atthesu dissati. Tathā hi’ssa –
74
74
@@ -110,33 +110,37 @@ evaṃ Dhammasenāpatinā ca pasatthabhāvānurūpaṃ attano dhāraṇabalaṃ
110
110
111
111
ādīsu sotadvārānusāraviññātadharo ti attho. Idha pan’assa sotadvārānusārena upadhāritan ti vā upadhāraṇan ti vā ti attho. Me-saddassa hi “mayā” ti atthe sati “evaṃ mayā sutaṃ” sotadvārānusārena upadhāritan ti yujjati, “mamā” ti atthe sati “evaṃ mama sutaṃ” sotadvārānusārena upadhāraṇan ti yujjati.
112
112
113
-
Evam etesu tīsu padesu **evan** ti sotaviññāṇādiviññāṇakiccanidassanaṃ.**Me** ti vuttaviññāṇasamaṅgipuggalanidassanaṃ.**Sutan** ti assavanabhāvapaṭikkhepato anūnādhikāviparītaggahaṇanidassanaṃ. Tathā **evan** ti tassā sotadvārānusārena pavattāya viññāṇavīthiyā nānappakārena ārammaṇe pavattibhāvappakāsanaṃ.**Me** ti attappakāsanaṃ.**Sutan** ti dhammappakāsanaṃ. Ayañhettha saṅkhepo – “nānappakārena ārammaṇe pavattāya viññāṇavīthiyā mayā na aññaṃ kataṃ, idaṃ pana kataṃ, ayaṃ dhammo suto” ti.
113
+
Evam etesu tīsu padesu **evan** ti sotaviññāṇādi-viññāṇa-kicca-nidassanaṃ,**me** ti vutta-viññāṇa-samaṅgi-puggala-nidassanaṃ,**sutan** ti assavanabhāva-paṭikkhepato anūnādhikāviparīta-ggahaṇa-nidassanaṃ. Tathā **evan** ti tassā sotadvārānusārena pavattāya viññāṇavīthiyā nānappakārena ārammaṇe pavattibhāva-ppakāsanaṃ,**me** ti atta-ppakāsanaṃ,**sutan** ti dhamma-ppakāsanaṃ. Ayañ h’ettha saṅkhepo – “nānappakārena ārammaṇe pavattāya viññāṇavīthiyā mayā na aññaṃ kataṃ, idaṃ pana kataṃ, ayaṃ dhammo suto” ti.
114
114
115
-
Tathā **evan** ti niddisitabbadhammappakāsanaṃ. **Me** ti puggalappakāsanaṃ. **Sutan** ti puggalakiccappakāsanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti. “Yaṃ suttaṃ niddisissāmi, taṃ mayā evaṃ sutan” ti.
115
+
Tathā **evan** ti niddisitabbadhamma-ppakāsanaṃ. **Me** ti puggala-ppakāsanaṃ. **Sutan** ti puggalakicca-ppakāsanaṃ. Idaṃ vuttaṃ hoti “yaṃ suttaṃ niddisissāmi, taṃ mayā evaṃ sutan” ti.
116
116
117
-
Tathā **evan** ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddeso. **Evan** ti hi ayamākārapaññatti. **Me** ti kattuniddeso. **Sutan** ti visayaniddeso. Ettāvatā nānākārappavattena cittasantānena taṃ samaṅgino kattu visayaggahaṇasanniṭṭhānaṃ kataṃ hoti.
117
+
Tathā **evan** ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāra-niddeso. Evan ti hi ayam ākāra-paññatti. **Me** ti kattu-niddeso. **Sutan** ti visaya-niddeso. Ettāvatā nānākārappavattena cittasantānena taṃ samaṅgino kattu-visaya-ggahaṇa-sanniṭṭhānaṃ kataṃ hoti.
118
118
119
-
Athavā **evan** ti puggalakiccaniddeso. **Sutan** ti viññāṇakiccaniddeso. **Me** ti ubhayakiccayuttapuggalaniddeso. Ayaṃ pan’ettha saṅkhepo, “mayā savanakiccaviññāṇasamaṅginā puggalena viññāṇavasena laddhasavanakiccavohārena sutan” ti.
119
+
Atha vā **evan** ti puggalakicca-niddeso. **Sutan** ti viññāṇakicca-niddeso. **Me** ti ubhaya-kicca-yutta-puggala-niddeso. Ayaṃ pan’ettha saṅkhepo “mayā savanakicca-viññāṇa-samaṅginā puggalena viññāṇavasena laddha-savanakicca-vohārena sutan” ti.
120
120
121
-
Tattha evan ti ca me ti ca saccikaṭṭhaparamatthavasena avijjamānapaññatti. Kiñhettha taṃ paramatthato atthi, yaṃ **evan** ti vā me ti vā niddesaṃ labhetha? Sutanti vijjamānapaññatti. Yañhi taṃ ettha sotena upaladdhaṃ, taṃ paramatthato vijjamānanti. Tathā ‘evan’ ti ca, me ti ca, taṃ taṃ upādāya vattabbato upādāpaññatti. ‘Sutan’ ti diṭṭhādīni upanidhāya vattabbato upanidhāpaññatti. Ettha ca evan ti vacanena asammohaṃ dīpeti. Na hi sammūḷho nānappakārapaṭivedhasamattho hoti. ‘Sutan’ ti vacanena sutassa asammosaṃ dīpeti. Yassa hi sutaṃ sammuṭṭhaṃ hoti, na so kālantarena mayā sutanti paṭijānāti. Iccassa asammohena paññāsiddhi, asammosena pana satisiddhi. Tattha paññāpubbaṅgamāya satiyā byañjanāvadhāraṇasamatthatā, satipubbaṅgamāya paññāya atthapaṭivedhasamatthatā. Tadubhayasamatthatāyogena atthabyañjanasampannassa dhammakosassa anupālanasamatthato dhammabhaṇḍāgārikattasiddhi.
121
+
Tattha evan ti ca me ti ca saccikaṭṭha-paramatthavasena avijjamāna-paññatti. Kiñ h’ettha taṃ paramatthato atthi, yaṃ evan ti vā me ti vā niddesaṃ labhetha? Sutan ti vijjamānapaññatti. Yañ hi taṃ ettha sotena upaladdhaṃ, taṃ paramatthato vijjamānan ti. Tathā evan ti ca me ti ca, taṃ taṃ upādāya vattabbato upādāpaññatti. Sutan ti diṭṭhādīni upanidhāya vattabbato upanidhāpaññatti.
122
+
123
+
Ettha ca evan ti vacanena asammohaṃ dīpeti. Na hi sammūḷho nānappakārapaṭivedhasamattho hoti. Sutan ti vacanena sutassa asammosaṃ dīpeti. Yassa hi sutaṃ sammuṭṭhaṃ hoti, na so kālantarena mayā sutanti paṭijānāti. Iccassa asammohena paññāsiddhi, asammosena pana satisiddhi. Tattha paññāpubbaṅgamāya satiyā byañjanāvadhāraṇasamatthatā, satipubbaṅgamāya paññāya atthapaṭivedhasamatthatā. Tadubhayasamatthatāyogena atthabyañjanasampannassa dhammakosassa anupālanasamatthato dhamma-bhaṇḍāgārikatta-siddhi.
122
124
123
125
Aparo nayo, evan ti vacanena yoniso manasikāraṃ dīpeti. Ayoniso manasikaroto hi nānappakārapaṭivedhābhāvato. Sutanti vacanena avikkhepaṃ dīpeti, vikkhittacittassa savanābhāvato. Tathā hi vikkhittacitto puggalo sabbasampattiyā vuccamānopi “na mayā sutaṃ, puna bhaṇathā” ti bhaṇati. Yoniso manasikārena c’ettha attasammāpaṇidhiṃ pubbe ca katapuññataṃ sādheti, sammā appaṇihitattassa pubbe akatapuññassa vā tadabhāvato. Avikkhepena saddhammassavanaṃ sappurisūpanissayañca sādheti. Na hi vikkhittacitto sotuṃ sakkoti, na ca sappurise anupassayamānassa savanaṃ atthīti.
124
126
125
-
Aparo nayo, yasmā evan ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāraniddesoti vuttaṃ, so ca evaṃ bhaddako ākāro na sammāappaṇihitattano pubbe akatapuññassa vā hoti, tasmā evan ti iminā bhaddakenākārena pacchimacakkadvayasampattimattano dīpeti. Sutanti savanayogena purimacakkadvayasampattiṃ. Na hi appatirūpadese vasato sappurisūpanissayavirahitassa vā savanaṃ atthi. Iccassa pacchimacakkadvayasiddhiyā āsayasuddhisiddhā hoti, purimacakkadvayasiddhiyā payogasuddhi, tāya ca āsayasuddhiyā adhigamabyattisiddhi, payogasuddhiyā āgamabyattisiddhi. Iti payogāsayasuddhassa āgamādhigamasampannassa vacanaṃ aruṇuggaṃ viya sūriyassa udayato yoniso manasikāro viya ca kusalakammassa arahati Bhagavato vacanassa pubbaṅgamaṃ bhavitunti ṭhāne nidānaṃ ṭhapento – “evaṃ me sutan” ti ādim āha.
127
+
Aparo nayo, yasmā evan ti yassa cittasantānassa nānākārappavattiyā nānatthabyañjanaggahaṇaṃ hoti, tassa nānākāra-niddeso ti vuttaṃ, so ca evaṃ bhaddako ākāro na sammāappaṇihitattano pubbe akatapuññassa vā hoti, tasmā evan ti iminā bhaddakenākārena pacchimacakkadvayasampattimattano dīpeti. Sutanti savanayogena purimacakkadvayasampattiṃ. Na hi appatirūpadese vasato sappurisūpanissayavirahitassa vā savanaṃ atthi. Iccassa pacchimacakkadvayasiddhiyā āsayasuddhisiddhā hoti, purimacakkadvayasiddhiyā payogasuddhi, tāya ca āsayasuddhiyā adhigamabyattisiddhi, payogasuddhiyā āgamabyattisiddhi. Iti payogāsayasuddhassa āgamādhigamasampannassa vacanaṃ aruṇuggaṃ viya sūriyassa udayato yoniso manasikāro viya ca kusalakammassa arahati Bhagavato vacanassa pubbaṅgamaṃ bhavitunti ṭhāne nidānaṃ ṭhapento – “evaṃ me sutan” ti ādim āha.
126
128
127
-
Aparo nayo, ‘evan’ ti iminā nānappakārapaṭivedhadīpakena vacanena attano atthapaṭibhānapaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ dīpeti. ‘Sutan’ ti iminā sotabbappabhedapaṭivedhadīpakena dhammaniruttipaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ. ‘Evan’ ti ca idaṃ yoniso manasikāradīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “ete mayā dhammā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā” ti dīpeti. ‘Sutan’ ti idaṃ savanayogadīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “bahū mayā dhammā sutā dhātā vacasā paricitā” ti dīpeti. Tadubhayenāpi atthabyañjanapāripūriṃ dīpento savane ādaraṃ janeti. Atthabyañjanaparipuṇṇañhi dhammaṃ ādarena assuṇanto mahatā hitā paribāhiro hotī ti, tasmā ādaraṃ janetvā sakkaccaṃ ayaṃ dhammo sotabboti.
129
+
Aparo nayo, ‘evan’ ti iminā nānappakārapaṭivedhadīpakena vacanena attano atthapaṭibhānapaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ dīpeti. Sutan ti iminā sotabbappabhedapaṭivedhadīpakena dhammaniruttipaṭisambhidāsampattisabbhāvaṃ. ‘Evan’ ti ca idaṃ yoniso manasikāradīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “ete mayā dhammā manasānupekkhitā, diṭṭhiyā suppaṭividdhā” ti dīpeti. Sutan ti idaṃ savanayogadīpakaṃ vacanaṃ bhāsamāno – “bahū mayā dhammā sutā dhātā vacasā paricitā” ti dīpeti. Tadubhayenāpi atthabyañjanapāripūriṃ dīpento savane ādaraṃ janeti. Atthabyañjanaparipuṇṇañhi dhammaṃ ādarena assuṇanto mahatā hitā paribāhiro hotī ti, tasmā ādaraṃ janetvā sakkaccaṃ ayaṃ dhammo sotabboti.
Kasmā pan’ettha yathā abhidhamme “yasmiṃ samaye kāmāvacaran” ti <small>(dha. sa. 1)</small> ca, ito aññesu ca suttapadesu – “yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicc’eva kāmehī” ti ca bhummavacananiddeso kato, vinaye ca – “tena samayena buddho Bhagavā” ti karaṇavacanena, tathā akatvā “ekaṃ samayan” ti upayogavacananiddeso katoti? Tattha tathā idha ca aññathā atthasambhavato. Tattha hi abhidhamme ito aññesu suttapadesu ca adhikaraṇattho bhāvena bhāvalakkhaṇattho ca sambhavati. Adhikaraṇañhi kālattho, samūhattho ca samayo, tattha tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa ca samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhīyati, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacananiddeso kato.
154
+
Kasmā pan’ettha yathā abhidhamme “yasmiṃ samaye kāmāvacaran” ti <small>(dha. sa. 1)</small> ca, ito aññesu ca suttapadesu – “yasmiṃ samaye, bhikkhave, bhikkhu vivicc’eva kāmehī” ti ca bhummavacana-niddeso kato, vinaye ca – “tena samayena buddho Bhagavā” ti karaṇavacanena, tathā akatvā “ekaṃ samayan” ti upayogavacana-niddeso kato ti? Tattha tathā idha ca aññathā atthasambhavato. Tattha hi abhidhamme ito aññesu suttapadesu ca adhikaraṇattho bhāvena bhāvalakkhaṇattho ca sambhavati. Adhikaraṇañhi kālattho, samūhattho ca samayo, tattha tattha vuttānaṃ phassādidhammānaṃ khaṇasamavāyahetusaṅkhātassa ca samayassa bhāvena tesaṃ bhāvo lakkhīyati, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha bhummavacana-niddeso kato.
151
155
152
156
Vinaye ca hetuattho karaṇattho ca sambhavati. Yo hi so sikkhāpadapaññattisamayo sāriputtādīhipi dubbiññeyyo, tena samayena hetubhūtena karaṇabhūtena ca sikkhāpadāni paññāpayanto sikkhāpadapaññattihetuñca apekkhamāno Bhagavā tattha tattha vihāsi, tasmā tadatthajotanatthaṃ tattha karaṇavacanena niddeso kato.
0 commit comments