@@ -190,7 +190,7 @@ Sā tassa vacanaṃ sutvā, “sādhu, deva, maṃ saraṇaṃ gacchā” ti ava
190190
191191Atha naṃ sā purimanayen’eva puna paṭikkhipitvā, “tena hi tvañca saraṇaṃ gacchāmi, satthārañca saraṇaṃ gacchāmi, varañca te dammī” ti vutte, “varo gahito hotu, mahārājā” ti āha. So satthāraṃ upasaṅkamitvā saraṇaṃ gantvā nimantetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa sattāhaṃ mahādānaṃ datvā sāmāvatiṃ āmantetvā, “uṭṭhehi, varaṃ gaṇhā” ti āha. “Mahārāja, mayhaṃ hiraññādīhi attho natthi, imaṃ pana me varaṃ dehi, tathā karohi, yathā satthā nibaddhaṃ pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ idhāgacchati, dhammaṃ suṇissāmī” ti. Rājā satthāraṃ vanditvā, “bhante, pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ nibaddhaṃ idhāgacchatha, sāmāvatimissikā ‘dhammaṃ suṇissāmā’ ti vadantī” ti āha. “Mahārāja, buddhānaṃ nāma ekasmiṃ ṭhāne nibaddhaṃ gantuṃ na vaṭṭati, mahājano satthāraṃ āgamanatthāya paccāsīsatī” ti. “Tena hi, bhante, ekaṃ bhikkhuṃ āṇāpethā” ti. Satthā Ānandattheraṃ āṇāpesi. So tato paṭṭhāya pañca bhikkhusatāni ādāya nibaddhaṃ rājakulaṃ gacchati. Tāpi deviyo nibaddhaṃ theraṃ saparivāraṃ bhojenti, dhammaṃ suṇanti. Tā ekadivasaṃ therassa dhammakathaṃ sutvā pasīditvā, pañcahi uttarāsaṅgasatehi dhammapūjaṃ akaṃsu. Ekeko uttarāsaṅgo pañca satāni pañca satāni agghati.
192192
193- Tā ekavatthā disvā rājā pucchi – “kuhiṃ vo uttarāsaṅgo” ti. “Ayyassa no dinnā” ti. “Tena sabbe gahitā” ti? “Āma, gahitā” ti. Rājā theraṃ upasaṅkamitvā vanditvā tāhi uttarāsaṅgānaṃ dinnabhāvaṃ pucchitvā tāhi dinnabhāvañca therena gahitabhāvañca sutvā, “nanu, bhante, atibahūni vatthāni, ettakehi kiṃ karissathā” ti pucchi. “Amhākaṃ pahonakāni vatthāni gaṇhitvā sesāni jiṇṇacīvarikānaṃ bhikkhūnaṃ dassāmi, mahārājā” ti. “Te attano jiṇṇacīvarāni kiṃ karissantī” ti? “Jiṇṇataracīvarikānaṃ dassantī” ti. “Te attano jiṇṇataracīvarāni kiṃ karissantī” ti? “Paccattharaṇāni karissantī” ti. “Purāṇapaccattharaṇāni kiṃ karissantī” ti? “Bhūmattharaṇāni karissantī” ti. “Purāṇabhūmattharaṇāni kiṃ karissantī” ti? “Pādapuñchanāni karissanti, mahārājā” ti. “Purāṇapādapuñchanāni kiṃ karissantī” ti? “Khaṇḍākhaṇḍikaṃ koṭṭetvā mattikāya madditvā bhittiṃ limpissantī” ti. “Bhante, ettakāni katvāpi ayyānaṃ dinnāni na nassantī” ti? “Āma, mahārājā” ti. Rājā pasanno aparānipi pañca vatthasatāni āharāpetvā therassa pādamūle ṭhapāpesi. Thero kira pañcasatagghanakāneva vatthāni pañcasatabhāgena pādamūle ṭhapetvā dinnāni pañcasatakkhattuṃ labhi, sahassagghanakāni sahassabhāgena pādamūle ṭhapetvā dinnāni sahassakkhattuṃ labhi, satasahassagghanakāni satasahassabhāgena pādamūle ṭhapetvā dinnāni satasahassakkhattuṃ labhi. Ekaṃ dve tīṇi cattāri pañca dasātiādinā nayena laddhānaṃ pana gaṇanā nāma natthi. Tathāgate kira parinibbute thero sakalajambudīpaṃ vicaritvā sabbavihāresu bhikkhūnaṃ attano santakāneva pattacīvarāni adāsi.
193+ Tā ekavatthā disvā rājā pucchi – “kuhiṃ vo uttarāsaṅgo” ti. “Ayyassa no dinnā” ti. “Tena sabbe gahitā” ti? “Āma, gahitā” ti. Rājā theraṃ upasaṅkamitvā vanditvā tāhi uttarāsaṅgānaṃ dinnabhāvaṃ pucchitvā tāhi dinnabhāvañca therena gahitabhāvañca sutvā, “nanu, bhante, atibahūni vatthāni, ettakehi kiṃ karissathā” ti pucchi. “Amhākaṃ pahonakāni vatthāni gaṇhitvā sesāni jiṇṇacīvarikānaṃ bhikkhūnaṃ dassāmi, mahārājā” ti. “Te attano jiṇṇacīvarāni kiṃ karissantī” ti? “Jiṇṇataracīvarikānaṃ dassantī” ti. “Te attano jiṇṇataracīvarāni kiṃ karissantī” ti? “Paccattharaṇāni karissantī” ti. “Purāṇapaccattharaṇāni kiṃ karissantī” ti? “Bhūmattharaṇāni karissantī” ti. “Purāṇabhūmattharaṇāni kiṃ karissantī” ti? “Pādapuñchanāni karissanti, mahārājā” ti. “Purāṇapādapuñchanāni kiṃ karissantī” ti? “Khaṇḍākhaṇḍikaṃ koṭṭetvā mattikāya madditvā bhittiṃ limpissantī” ti. “Bhante, ettakāni katvāpi ayyānaṃ dinnāni na nassantī” ti? “Āma, mahārājā” ti. Rājā pasanno aparānipi pañca vatthasatāni āharāpetvā therassa pādamūle ṭhapāpesi. Thero kira pañcasatagghanakāneva vatthāni pañcasatabhāgena pādamūle ṭhapetvā dinnāni pañcasatakkhattuṃ labhi, sahassagghanakāni sahassabhāgena pādamūle ṭhapetvā dinnāni sahassakkhattuṃ labhi, satasahassagghanakāni satasahassabhāgena pādamūle ṭhapetvā dinnāni satasahassakkhattuṃ labhi. Ekaṃ dve tīṇi cattāri pañca dasāti ādinā nayena laddhānaṃ pana gaṇanā nāma natthi. Tathāgate kira parinibbute thero sakalajambudīpaṃ vicaritvā sabbavihāresu bhikkhūnaṃ attano santakāneva pattacīvarāni adāsi.
194194
195195Tadā māgaṇḍiyāpi “yamahaṃ karomi. Taṃ tathā ahutvā aññathāva hoti, idāni kiṃ nu kho karissāmī” ti cintetvā, “attheso upāyo” ti raññe uyyānakīḷaṃ gacchante cūḷapitu sāsanaṃ pahiṇi – “sāmāvatiyā pāsādaṃ gantvā, dussakoṭṭhāgārāni ca telakoṭṭhāgārāni ca vivarāpetvā, dussāni telacāṭīsu temetvā temetvā thambhe veṭhetvā tā sabbāpi ekato katvā dvāraṃ pidahitvā bahi yantakaṃ datvā daṇḍadīpikāhi gehe aggiṃ dadamāno otaritvā gacchatū” ti. So pāsādaṃ abhiruyha koṭṭhāgārāni vivaritvā vatthāni telacāṭīsu temetvā temetvā thambhe veṭhetuṃ ārabhi. Atha naṃ sāmāvatippamukhā itthiyo “kiṃ etaṃ cūḷapitā” ti vadantiyo upasaṅkamiṃsu. “Ammā, rājā daḷhikammatthāya ime thambhe telapilotikāhi veṭhāpeti, rājagehe nāma suyuttaṃ duyuttaṃ dujjānaṃ, mā me santike hotha, ammā” ti evaṃ vatvā tā āgatā gabbhe pavesetvā dvārāni pidahitvā bahi yantakaṃ datvā ādito paṭṭhāya aggiṃ dento otari. Sāmāvatī tāsaṃ ovādaṃ adāsi – “amhākaṃ anamatagge saṃsāre vicarantīnaṃ evameva agginā jhāyamānānaṃ attabhāvānaṃ paricchedo buddhañāṇenapi na sukaro, appamattā hothā” ti. Tā gehe jhāyante vedanāpariggahakammaṭṭhānaṃ manasikarontiyo kāci dutiyaphalaṃ, kāci tatiyaphalaṃ pāpuṇiṃsu. Tena vuttaṃ – “atha kho sambahulā bhikkhū pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena Bhagavā tenupasaṅkamiṃsu, upasaṅkamitvā Bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu, ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū Bhagavantaṃ etad avocuṃ – ‘idha, bhante, rañño utenassa uyyānagatassa antepuraṃ daḍḍhaṃ, pañca ca itthisatāni kālakatāni sāmāvatippamukhāni. Tāsaṃ, bhante, upāsikānaṃ kā gati, ko abhisamparāyo’ ti? Santettha, bhikkhave, upāsikāyo sotāpannā, santi sakadāgāmiyo, santi anāgāmiyo, sabbā tā, bhikkhave, upāsikāyo anipphalā kālakatā” ti. Atha kho Bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
196196
@@ -231,7 +231,7 @@ Tattha **appamādo** ti padaṃ mahantaṃ atthaṃ dīpeti, mahantaṃ atthaṃ
231231
232232> “Seyyathāpi, bhikkhave, yāni kānici jaṅgalānaṃ pāṇānaṃ padajātāni, sabbāni tāni hatthipade samodhānaṃ gacchanti, hatthipadaṃ tesaṃ aggamakkhāyati yad idaṃ mahantattena. Evameva kho, bhikkhave, ye keci kusalā dhammā, sabbete appamādamūlakā appamādasamosaraṇā, appamādo tesaṃ dhammānaṃ aggamakkhāyatī” ti. <small >(saṃ. ni. 5.140)</small >
233233
234- So panesa atthato satiyā avippavāso nāma. Niccaṃ upaṭṭhitāya satiyā c’etaṃ nāmaṃ. **Amatapadan** ti amataṃ vuccati nibbānaṃ. Tañhi ajātattā nu jīyati na mīyati, tasmā amatanti vuccati. Pajjanti imināti padaṃ, amataṃ pāpuṇantīti attho. Amatassa padaṃ amatapadaṃ, amatassa adhigamūpāyoti vuttaṃ hoti, **pamādo** ti pamajjanabhāvo, muṭṭhassatisaṅkhātassa satiyā vosaggassetaṃ nāmaṃ. **Maccuno** ti maraṇassa. **Padan** ti upāyo maggo. Pamatto hi jātiṃ nātivattati, jāto jīyati c’eva mīyati cā ti pamādo maccuno padaṃ nāma hoti, maraṇaṃ upeti. **Appamattā na mīyantī** ti satiyā samannāgatā hi appamattā na maranti. Ajarā amarā hontīti na sallakkhetabbaṃ. Na hi koci satto ajaro amaro nāma atthi, pamattassa pana vaṭṭaṃ nāma aparicchinnaṃ, appamattassa paricchinnaṃ. Tasmā pamattā jātiādīhi aparimuttattā jīvantāpi matāyeva nāma. Appamattā pana appamādalakkhaṇaṃ vaḍḍhetvā khippaṃ maggaphalāni sacchikatvā dutiyatatiyaattabhāvesu na nibbattanti. Tasmā te jīvantāpi matāpi na mīyantiyeva nāma. **Ye pamattā yathā matā** ti ye pana sattā pamattā, te pamādamaraṇena matattā, yathā hi jīvitindriyupacchedena matā dārukkhandhasadisā apagataviññāṇā, tatheva honti. Tesampi hi matānaṃ viya gahaṭṭhānaṃ tāva “dānaṃ dassāma, sīlaṃ rakkhissāma, uposathakammaṃ karissāmā” ti ekacittampi na uppajjati, pabbajitānampi “ācariyupajjhāyavattādīni pūressāma, dhutaṅgāni samādiyissāma, bhāvanaṃ vaḍḍhessāmā” ti na uppajjatīti matena te kiṃ nānākaraṇāva honti. Tena vuttaṃ – “ye pamattā yathā matā” ti.
234+ So panesa atthato satiyā avippavāso nāma. Niccaṃ upaṭṭhitāya satiyā c’etaṃ nāmaṃ. **Amatapadan** ti amataṃ vuccati nibbānaṃ. Tañ hi ajātattā nu jīyati na mīyati, tasmā amatanti vuccati. Pajjanti imināti padaṃ, amataṃ pāpuṇantīti attho. Amatassa padaṃ amatapadaṃ, amatassa adhigamūpāyoti vuttaṃ hoti, **pamādo** ti pamajjanabhāvo, muṭṭhassatisaṅkhātassa satiyā vosaggassetaṃ nāmaṃ. **Maccuno** ti maraṇassa. **Padan** ti upāyo maggo. Pamatto hi jātiṃ nātivattati, jāto jīyati c’eva mīyati cā ti pamādo maccuno padaṃ nāma hoti, maraṇaṃ upeti. **Appamattā na mīyantī** ti satiyā samannāgatā hi appamattā na maranti. Ajarā amarā hontīti na sallakkhetabbaṃ. Na hi koci satto ajaro amaro nāma atthi, pamattassa pana vaṭṭaṃ nāma aparicchinnaṃ, appamattassa paricchinnaṃ. Tasmā pamattā jātiādīhi aparimuttattā jīvantāpi matāyeva nāma. Appamattā pana appamādalakkhaṇaṃ vaḍḍhetvā khippaṃ maggaphalāni sacchikatvā dutiyatatiyaattabhāvesu na nibbattanti. Tasmā te jīvantāpi matāpi na mīyantiyeva nāma. **Ye pamattā yathā matā** ti ye pana sattā pamattā, te pamādamaraṇena matattā, yathā hi jīvitindriyupacchedena matā dārukkhandhasadisā apagataviññāṇā, tatheva honti. Tesampi hi matānaṃ viya gahaṭṭhānaṃ tāva “dānaṃ dassāma, sīlaṃ rakkhissāma, uposathakammaṃ karissāmā” ti ekacittampi na uppajjati, pabbajitānampi “ācariyupajjhāyavattādīni pūressāma, dhutaṅgāni samādiyissāma, bhāvanaṃ vaḍḍhessāmā” ti na uppajjatīti matena te kiṃ nānākaraṇāva honti. Tena vuttaṃ – “ye pamattā yathā matā” ti.
235235
236236** Evaṃ visesato ñatvā** ti pamattassa vaṭṭato nissaraṇaṃ natthi, appamattassa atthīti evaṃ visesatova jānitvā. Ke pan’etaṃ visesaṃ jānantīti? ** Appamādamhi paṇḍitā** ti ye paṇḍitā medhāvino sappaññā attano appamāde ṭhatvā appamādaṃ vaḍḍhenti, te evaṃ visesakāraṇaṃ jānanti. ** Appamāde pamodantī** ti te evaṃ ñatvā tasmiṃ attano appamāde pamodanti, pahaṃsitamukhā tuṭṭhapahaṭṭhā honti. ** Ariyānaṃ gocare ratā** ti te evaṃ appamāde pamodantā taṃ appamādaṃ vaḍḍhetvā ariyānaṃ buddhapaccekabuddhabuddhasāvakānaṃ gocarasaṅkhāte catusatipaṭṭhānādibhede sattatiṃsa bodhipakkhiyadhamme navavidhalokuttaradhamme ca ratā niratā, abhiratā hontīti attho.
237237
0 commit comments